Największe autorytety medyczne zwracają szczególną uwagę na choroby, które nasiliły się u nas wraz z rozwojem cywilizacji. Ważne są tu trzy główne segmenty: zapobieganie chorobom, proces leczenia oraz rehabilitacja.

Otyłość - epidemią XXI wieku

Na szczycie wymienionych przez Ministerstwo Zdrowia chorób cywilizacyjnych znalazły się nadwaga i otyłość, stąd - Narodowy Program Zapobiegania Nadwadze i Otyłości.Te choroby mają sprzyjające warunki w krajach wysoko rozwiniętych, do których i my należymy. Otyłość sprzyja powstawaniu wielu chorób, m.in. cukrzycy, chorób wieńcowych, udarów mózgu.
Dotychczasowe apele do dorosłych o zmianę jakości odżywiania po prostu zawiodły. Mówi się o pladze otyłości w Polsce. Cierpi na nią ok. 26 proc. mężczyzn i 24 proc. kobiet w wieku 20-74 lat. W nowym programie, który ma być skierowany do wszystkich grup wiekowych w 2011 r. i w następnych latach, zakłada się powszechną edukację zdrowotną, począwszy od dzieci w wieku przedszkolnym. W tym celu opracowywane są wskazówki co do jakości żywienia i restrykcyjnie przestrzeganej aktywności fizycznej, także seniorów. Jadłospis powinien się opierać na zasadach zdrowego żywienia: należy ograniczać tłuszcze zwierzęce na korzyść roślinnych, spożywać produkty bogate w kwasy tłuszczowe jedno- i wielonienasycone (m.in. ryby, orzechy, miękkie margaryny), jeść mało tłuste sery, pić chude mleko, kefiry, jogurty, ograniczyć spożycie soli i pić małymi łykami wodę niegazowaną. Dobrze jest też kontrolować BMI - wskaźnik masy ciała, który ma znaczenie w ocenie zagrożenia chorobami związanymi z otyłością i nadwagą.

Cukrzyca

Choroba ta pojawia się niepostrzeżenie. Najwyższy czas upowszechnić o niej wiedzę, prowadząc cykl szkoleń dla pacjentów. Często z powodu niedostatecznej informacji czy z obawy przed insulinoterapią sam chory doprowadza do poważnych powikłań. Pojawia się cukrzyca typu 2, czyli zbyt wysoki poziom cukru we krwi. Chodzi tu nie tylko o zdrowy styl życia, ale też o wskazanie czynników wywołujących tę chorobę. Temu właśnie mają służyć akcje profilaktyczno-edukacyjne. Program zakłada dotarcie do wszystkich, także do zdrowych, z informacją o przyczynach choroby (jedną z nich jest wspomniana otyłość). Najprostszą profilaktyką jest okresowe badanie poziomu glukozy we krwi.
Cukrzyca powoduje niewydolność nerek i choroby skóry, serca, płuc. W Polsce aż 2,5 mln osób choruje na cukrzycę, w tym - o zgrozo! - ok. 750 tys. nie wie o tym i nie poddaje się żadnemu leczeniu.
Diabetycy mogą się posługiwać, o czym nie wszyscy wiedzą, nowoczesnym systemem wskazującym poziom glukozy we krwi.
Niepokoi fakt, że w ostatnich latach notuje się stały wzrost zachorowań zarówno wśród najmłodszych, jak i nieco starszych osób. Dlatego Ministerstwo Zdrowia przygotowało specjalny program dotyczący profilaktyki i leczenia, prezentowany przez diabetologów, pielęgniarki i psychoterapeutów.

Profilaktyka i leczenie udaru mózgu

Udar powstaje w wyniku nagłego niedokrwienia mózgu na skutek zamknięcia naczyń doprowadzających tam krew. Niedokrwienny udar występuje znacznie częściej, bo u ponad 80 proc. osób. Atakuje chorych z miażdżycą, nadciśnieniem tętniczym, cukrzycą, znacznie częściej występuje także u palaczy tytoniu. Udary krwotoczne natomiast powstają u chorych z nadciśnieniem tętniczym, często dotykają również ludzi z nieprawidłowościami budowy tętnic mózgu.
Co roku ok. 60 tys. chorych doznaje udaru mózgu - są to głównie osoby starsze. Niestety, wiele z nich umiera jeszcze w szpitalu, a pozostałe muszą korzystać ze stałej opieki.
W Polsce liczba udarów i związana z nimi śmiertelność jest 2-3 razy wyższa niż w krajach „starej” Unii Europejskiej.
Najważniejsza jest prewencja pierwotna, czyli dbanie o to, by do udaru w ogóle nie doszło. Trzeba wyeliminować czynniki ryzyka miażdżycy. W tym celu konieczna jest kontrola ciśnienia tętniczego, a także okresowe sprawdzanie poziomu cholesterolu we krwi i porzucenie palenia papierosów. W razie nieprawidłowości wykrytych podczas badań należy zastosować się do wskazań lekarza co do podawanych leków, zmiany trybu życia i ewentualnie odpowiedniej diety.
Istotnym elementem rehabilitacji pacjentów po udarze natomiast jest zapewnienie choremu specjalistycznej aparatury. Dzięki niej można poprawić jego sprawność i komfort życia.

Atopowe zapalenie skóry

Atopowe zapalenie skóry (AZS) to bardzo częste schorzenie. Informacje zebrane przez Światową Organizację Zdrowia przewidują, że do 2015 r. nawet jeden na dwóch Europejczyków będzie miał objawy alergii. Choroba często zaczyna się w wieku dziecięcym. Ocenia się, że u najmłodszych to schorzenie dotyczy 10-30 proc. populacji. Jednym z objawów jest uporczywy świąd, który powoduje rozdrażnienie i kłopoty z koncentracją, a jeśli występuje również w nocy, pacjent ma problemy ze snem, a więc jakość życia znacznie się obniża. Tak więc atopowe zapalenie skóry może prowadzić do długotrwałego stanu obniżonego nastroju, a nawet depresji czy nerwicy.

Przewlekłe choroby układu oddechowego

Innym schorzeniem na tle alergicznym jest astma oskrzelowa, która powodując zwężenie oskrzeli, utrudnia prawidłowe oddychanie. Razem z obturacją płuc dotyka ok. 5-7 mln Polaków. Liczba chorych niepokojąco rośnie.
Najbardziej sprzyja tym schorzeniom dym papierosowy, wdychany zarówno przez palaczy, jak i biernie, przez osoby z ich otoczenia. Najważniejszą sprawą jest więc szybkie rozstanie się z nałogiem palenia papierosów. Niestety, statystyki śmiertelności z powodu tych chorób są niepokojące. Według WHO - to czwarta przyczyna zgonów. Wkrótce staną się trzecią.
Astma oskrzelowa w Polsce dotyczy 24 proc. dzieci i 14 proc. dorosłych. Co roku liczby te wzrastają. W obu chorobach ważne jest szybkie rozpoznanie i stosunkowo łatwe do wykonania badanie czynności płuc, czyli spirometria. Pomaga ona szybko i skutecznie ocenić zdrowie płuc. Ale najważniejsze, żeby pacjent chciał się leczyć.
Poważnym wyzwaniem w naszych warunkach, jest alergia i astma, która dotyczy blisko 2 mln osób. Najczęściej pacjenci dowiadują się o swoim schorzeniu za późno i wtedy uniknięcie całkowitego inwalidztwa oddechowego jest minimalne.
Remedium może stanowić nagłośnienie groźby omawianych tu chorób przez przedstawicieli służby zdrowia i dotarcie ze wskazówkami edukacyjnymi do wszystkich grup wiekowych.