Rocznica śmierci ks. Jerzego Popiełuszki, podobnie jak ostatnia rocznica Powstania Warszawskiego, stała się okazją do wielkich narodowych rekolekcji, które są czymś w rodzaju niespodziewanego prezentu z Nieba. W ten sposób wielu z nas przeżywa kolejne odsłony uroczystości rocznicowych, które niemal bez wyjątku prezentują najpoważniejszy czysty ton refleksji nad naszą współczesną historią.
Kolejny program Jana Pospieszalskiego z cyklu „Warto rozmawiać” (18 października br. TVP 2) dotyczył wciąż aktualnych pytań o przyczyny zabójstwa Kapelana „Solidarności”, a także próbował podsumować dziedzictwo dzisiejszego kandydata na ołtarze. Ten nieoczekiwany powrót Księdza Jerzego, jakim niewątpliwie była debata w publicznej TV - największym medium, stał się czymś więcej niż tylko dyskusją w telewizyjnym studiu. Rozmówcy Jana Pospieszalskiego: historycy Antoni Dudek, Janusz Kotański, Jan Żaryn, twórca Niezależnych Związków Zawodowych i publicysta Krzysztof Wyszkowski, pisarz Zbigniew Branach, senator Krzysztof Piesiewicz oraz kanclerz Kurii Warszawskiej - ks. inf. Zdzisław Król zastanawiali się, dlaczego do tej pory nie wiemy, kto kazał zamordować Księdza Jerzego i na jakie polityczne i psychologiczne efekty w skali społecznej obliczona była ta zbrodnia. Najbardziej interesująca wydaje mi się teza Kotańskiego, który domyśla się, że komuniści chcieli w ten sposób przekazać Polakom komunikat: „Zabijamy księży, których najbardziej kochacie, a wy nie możecie nic zrobić, jesteście bezradni. Zobaczcie, kto tu rządzi”. Chodziło o to, by złamać ducha Polaków, którzy jednoczyli się wokół Księdza Jerzego i wokół „Solidarności”, czerpiąc stąd wielką moralną siłę. Było to pewnego rodzaju przygotowanie do nowego okresu politycznego, w którym duchowa i moralna słabość miała gwarantować powodzenie wrogom Kościoła i narodu. Ta bezradność przekłada się w jakiś sposób na losy śledztwa w sprawie morderstwa Sługi Bożego. Pojawia się wiele hipotez, a jednak śledztwo prowadzone przez prokuratora Andrzeja Witkowskiego z niezrozumiałych powodów jest przerywane i utrudniane.
Niezwykle mocno zabrzmiały również refleksje jednego z przyjaciół Księdza Jerzego - ks. Stanisława Małkowskiego, który przypomniał, że w czasie stanu wojennego czuł się najbardziej zagrożony nie tyle prześladowaniami, jakimi były rewizje, przesłuchania, kradzieże, co kłamstwem semantycznym, które panoszyło się w oficjalnych komunikatach komunistycznego rządu, w których miłość i wierność nazywano nienawiścią, prawdę - fałszem. Ten klimat moralnego zwyrodnienia w środowisku najwyższych władz i podległych im organów przypomniał fragment prezentowanego w czasie programu wystąpienia ówczesnego rzecznika rządu Jerzego Urbana, dziś szanowanego przez postkomunistyczną ekipę komentatora politycznego i wydawcę. I tutaj zawiera się odpowiedź na pytanie, dlaczego nie znamy prawdy o przyczynach śmierci Księdza Jerzego. Ks. Małkowski zauważył, że zarzuty, iż Kościół miesza się do polityki, których także dzisiaj nie brakuje, są w jakiś sposób ponadczasowe. Te same zarzuty stawiano już ks. Piotrowi Skardze, bo pewnym ludziom nadzwyczaj niewygodnie było słuchać jego kazań, a były one wynikiem troski o to, by polityka była poddana moralności. „Każda mafia będzie się takiej polityki bała” - padło znamienne stwierdzenie w podsumowaniu programu.
Czy możliwe jest przebaczenie zbrodni zabójstwa Księdza Jerzego, skoro nie wiemy, co i komu mamy przebaczać? - pytał J. Pospieszalski. Odpowiedź, jakiej udzielił ks. Jan Sikorski, znany warszawski duszpasterz, inicjator wielu społecznych dzieł, kapelan w Zakładach Karnych, jest odpowiedzią, z którą z pewnością utożsamiają się Polacy: „Trzeba poznać prawdę, nazwanie zła to nie tylko sprawa naszej ciekawości. Zło musi być wyjaśnione, ujawnione, nazwane po imieniu”. To warunek podstawowy, przebaczenie bowiem jest następstwem poznania prawdy. W przeciwnym wypadku ulegniemy temu wszystkiemu, co niesie ze sobą kultura azjatycka, nie chrześcijańska.