Z bp. prof. Stanisławem Wielgusem - biskupem płockim, rektorem KUL, jednym z organizatorów Kongresu Teologów Polskich - rozmawia ks. inf. Ireneusz Skubiś

Ks. Inf. Ireneusz Skubiś: - Jakimi racjami kierował się Ksiądz Biskup, inicjując prace przygotowawcze do VII Kongresu Teologów? Jakie są główne cele Kongresu?

Bp prof. Stanisław Wielgus: - Była to inicjatywa Rady Naukowej Konferencji Episkopatu Polski, której jestem przewodniczącym, przyjęta z aprobatą przez wszystkich Księży Biskupów zebranych na plenarnym zebraniu. Wysunęliśmy ją z tego powodu, że ostatni, tj. VI, Kongres Teologów Polskich odbył się już kilkanaście lat temu (11-15 sierpnia 1991 r. w KUL), w innych zupełnie realiach ideowych, a także polityczno-społeczno-ekonomicznych kraju. W chwili obecnej istnieje potrzeba podsumowania osiągnięć naukowych polskich teologów pracujących już w innych niż komunistyczne warunkach, a także potrzeba wytyczenia zasadniczych kierunków rozwoju badań z różnych dziedzin teologii na przyszłość. Jest to tym bardziej ważne, że w ostatnich kilkunastu latach powstały Wydziały Teologiczne na kilku państwowych Uniwersytetach (Opolskim, Poznańskim, Toruńskim, Śląskim, Warmińsko-Mazurskim, Szczecińskim), a także Papieski Wydział Teologiczny w Warszawie. Potrzebna jest wspólna refleksja wszystkich polskich naukowych środowisk teologicznych nad dalszym rozwojem teologii w zmieniających się dynamicznie warunkach i wobec nowych zupełnie wyzwań ideowych, światopoglądowych i innych, stających przed współczesnym chrześcijaninem.

- Kto jest organizatorem Kongresu?

- Kongres organizują wszystkie polskie Wydziały Teologiczne, w związku z tym w skład Komitetu Organizacyjnego Kongresu wszedł Rektor KUL i Dziekani wszystkich (obecnie jedenastu) polskich Wydziałów Teologicznych. Ciężar pracy organizacyjnej wziął na siebie Katolicki Uniwersytet Lubelski, w którym w dniach 12-15 września 2004 r. Kongres się odbędzie. KUL jest więc bezpośrednim organizatorem Kongresu. Tam już od dłuższego czasu intensywnie pracuje Biuro Kongresu.

- Jaki jest temat Kongresu oraz jego ogólny program?

- Temat Kongresu brzmi: Kościół w życiu publicznym. Teologia polska i europejska wobec nowych wyzwań. Wykłady ogólne ogniskować się będą wokół czterech zasadniczych wątków:
1. Chrześcijaństwo wobec wyzwań współczesnych;
2. Teologia a kultura;
3. Teologiczna antropologia społeczna;
4. Kościół w sytuacji społeczno-politycznej.
W ramach poszczególnych sekcji odbędą się panele, dyskusje w grupach i spotkania wykładowców oraz innych osób zainteresowanych określonymi dyscyplinami teologicznymi.
Organizatorzy Kongresu, mając na uwadze poważny wpływ zachodniej myśli teologicznej na polską teologię oraz liczne naukowe kontakty polskich teologów z teologami i środowiskami teologicznymi na Zachodzie, w uznaniu wielkiego dorobku naukowego teologów zachodnich, a także w duchu wdzięczności za pomoc zachodnich środowisk teologicznych dla polskich teologów, zwrócili się do Rady Wydziału Teologii KUL i Senatu tej Uczelni z prośbą o nadanie tytułu doktora honoris causa wybitnym przedstawicielom nauk teologicznych z trzech reprezentatywnych dla teologii katolickiej obszarów językowych w Europie. Tak więc najwyższą akademicką godność doktora honorowego Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego otrzymają: prof. dr hab. Gerhard Müller, biskup Regensburga - profesor teologii dogmatycznej na Uniwersytecie Monachijskim, autor wielu cennych i ważnych prac naukowych; prof. dr o. Jan Galot SJ (Belg) z Papieskiego Uniwersytetu „Gregorianum” w Rzymie - profesor dogmatyki, autor licznych prac z chrystologii i o kapłaństwie (niektóre tłumaczone na język polski); ks. prof. dr Bruno Forte z Papieskiego Wydziału Teologicznego w Neapolu - znany i ceniony za osiągnięcia naukowe dogmatyk.

- Kim są dla Kościoła w Polsce teologowie?

- Są komentatorami Bożego Objawienia we współczesnym świecie, nauczycielami wiary i moralności katolickiej, strażnikami depozytu ewangelicznego pozostawionego Kościołowi przez Chrystusa, przewodnikami dla ludzi błąkających się dzisiaj we mgle najróżniejszych fałszywych poglądów, idei, kultów, irracjonalnych wierzeń itd. Powołaniem i zadaniem teologów jest przede wszystkim objaśnianie ludziom Chrystusowej wiary i wykazywanie, że współdziała ona ściśle z rozumem i ze współczesną, bardzo rozwiniętą nauką, a także świadczenie wobec całego świata o Chrystusie własnym, wiernym Ewangelii życiem. Rola teologów jest olbrzymia, niemniej jednak nie można zapominać o tym, że - jak to powiedział kilka lat temu Ojciec Święty Jan Paweł II - to przede wszystkim wierny Bogu lud przechował w swoich rodzinach wiarę katolicką przez minione dwa tysiąclecia. Rolą teologów jest służyć temu ludowi, wspierać go duchowo i umacniać.

- Podczas Kongresu odbędą się posiedzenia sekcji, skupiających wykładowców poszczególnych dyscyplin teologicznych. Obok sekcji coraz częściej pojawiają się stowarzyszenia i towarzystwa jako formy współpracy różnych ośrodków teologicznych. Czy oznacza to kierunek organizacyjnych przemian na przyszłość?

- Teologiczne towarzystwa naukowe i stowarzyszenia istnieją już od bardzo dawna i zawsze współpracowały z wydziałami teologicznymi, zwłaszcza w zakresie badań naukowych, działalności wydawniczej oraz we wszechstronnym promowaniu osiągnięć badawczych nauk teologicznych. Najczęściej przy tym jest tak, że członkami towarzystw i stowarzyszeń teologicznych są także uczeni zatrudnieni na wydziałach teologicznych, na których oprócz badań naukowych uprawiają dydaktykę. Sądzę, że działalność wydziałów i towarzystw naukowych jest komplementarna. Są sobie nawzajem potrzebne i nawzajem się wspierają, ale nie zastępują.

- W Kongresie uczestniczyć będą Dziekani Wydziałów Teologicznych z Europy. Czemu służyć będzie to spotkanie przedstawicieli teologii europejskiej z teologią polską?

- Wspomniałem już wcześniej o związkach i ścisłej współpracy teologów polskich z zachodnimi. Nie ma wśród polskich wybitniejszych teologów nikogo, kto nie studiowałby na zachodnich uczelniach, a wśród wybitnych teologów zachodnich - takiego uczonego, który przynajmniej raz nie brałby udziału w organizowanych przez polskich uczonych kongresach naukowych i innych spotkaniach. Polscy teologowie drukują w zachodnich czasopismach teologicznych, a zachodni w czasopismach polskich. W ostatnich kilkunastu latach ta współpraca teologii polskiej z zachodnią stała się naprawdę bardzo ścisła i owocna. Jesteśmy jednym Kościołem. Żyjemy tymi samymi jego problemami. Rozwiązujemy te same kwestie, i to przy pomocy wspólnie wypracowywanej metodologii. Zapraszanie na naukowe kongresy uczonych z innych krajów jest stałą współczesną, ogromnie przy tym cenną praktyką, ponieważ wymiana myśli i osiągnięć wszystkich wzbogaca i zbliża do siebie.

- Specjalnym życzeniem Księdza Biskupa było zaproszenie teologów z krajów bloku sowieckiego. I rzeczywiście, pośród sekcji problemowych znajdzie się miejsce na dyskusje teologów z Ukrainy, Rosji, Białorusi i innych krajów. Dlaczego obecność tych teologów na Kongresie jest tak ważna?

- Do udziału w Kongresie zostali zaproszeni rzeczywiście, zgodnie z wyraźnym życzeniem Ojca Świętego, teologowie z krajów postkomunistycznych Europy Środkowo-Wschodniej. Wielu z nich pozostaje w stałej współpracy z teologami polskimi. W tym miejscu należy przypomnieć, że po upadku komunizmu polskie Wydziały Teologiczne, zwłaszcza z KUL, ale także z UKSW i innych uczelni, utworzyły wiele filii w kilku krajach postkomunistycznych (istnieją one nadal i dynamicznie się rozwijają), a u siebie kształciły i nadal kształcą studentów teologii z tych krajów. W KUL, w dużej mierze dzięki Fundacji Jana Pawła II, kształci się rocznie kilkaset (!) osób z krajów postkomunistycznych. Wielu polskich teologów wykłada poza tym w seminariach duchownych i w innych uczelniach teologicznych w tych krajach, mieszkając tam na stałe bądź systematycznie dojeżdżając z wykładami. Sądzę, że spotkanie na Kongresie teologów z różnych krajów, zmagających się z różnymi problemami i niełatwymi realiami życia, może być bardzo owocną wymianą doświadczeń, przemyśleń i propozycji rozwiązywania kwestii ważnych dla ewangelizacji Europy, która - jak słyszymy od Ojca Świętego - powinna oddychać obydwoma płucami.

Formularz zgłoszeniowy uczestnictwa w Kongresie jest dostępny na stronie internetowej pod adresem:
www.kul.lublin.pl/kongres/