Wierzyciel, który ma tytuł wykonawczy, może zwrócić się do wybranego przez siebie komornika, który działa w obrębie sądu apelacyjnego, właściwego dla danej sprawy, by wyegzekwował należność. Wybór komornika przysługuje jednak tylko egzekucji z ruchomości. Sąd Najwyższy wypowiedział się ostatnio w tej sprawie; w uchwale z 20 maja 2003 r. orzekł, że do egzekucji z nieruchomości nie ma zastosowania prawo wyboru komornika (kodeks postępowania cywilnego mówi, że egzekucja z ruchomości należy do komornika tego sądu, w którego okręgu znajdują się ruchomości, chyba że wierzyciel wybierze innego komornika - art. 844 k. p. c.; natomiast egzekucja z nieruchomości należy do komornika sądu, w którego okręgu nieruchomość jest położona - art. 921 k.p.c.).
Obowiązkiem komornika jest wyegzekwowanie należności. Musimy pamiętać, że nie ma on obowiązku badać, czy tytuł wykonawczy jest uzasadniony (np. czy należy ściągać alimenty w drodze egzekucji, jeśli zobowiązany do nich płaci je regularnie). Komornik nie może odmówić wszczęcia egzekucji, jeśli wierzyciel zwróci się do niego z tytułem wykonawczym. Nie ma takiego przepisu, który umożliwiałby dłużnikowi wystąpienie o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Pojawia się natomiast pytanie, czy wobec tego można obciążyć kosztami postępowania egzekucyjnego dłużnika np. zobowiązanego do alimentów, jeśli przysyła je w terminie? Zgodnie z kodeksem postępowania cywilnego, dłużnik zwraca wierzycielowi koszty do celowego przeprowadzenia egzekucji. Jeśli jednak egzekucja nie była konieczna, koszty obciążają wierzyciela. Jeżeli dłużnik dobrowolnie i w terminie płaci, nie można uznać, że przeprowadzenie egzekucji jest celowe i w związku z tym obciążać go kosztami. Oczywiście, ocena należy do sądu i tam trzeba wnieść skargę na czynności komornika, jeśli uznamy, że zostaliśmy pokrzywdzeni.
Komornik nie może odstąpić od egzekucji - do jej wykonania zobowiązuje go tytuł egzekucyjny z klauzulą wykonalności, czyli tytuł wykonawczy. Z dochodzenia swoich należności w drodze egzekucji może zrezygnować natomiast sam wierzyciel.
Przystępując do egzekucji, komornik ma obowiązek nas o niej powiadomić; w przypadku eksmisji musi pisemnie wezwać nas do opuszczenia lokalu we wskazanym terminie. Jeśli nie zastosujemy się do tego, przyjdzie, by opróżnić mieszkanie z ludzi i przedmiotów. Komornik (i jego współpracownicy) nie może używać przemocy w wyegzekwowaniu wyroku, ale gdy eksmitowany stawia opór, może wezwać policję - tylko funkcjonariusze policji mogą używać wobec kogokolwiek siły fizycznej, oczywiście, w uzasadnionych przypadkach.
Udając się do komornika, pamiętajmy, że to my musimy wskazać źródła, z których będzie mógł dokonać egzekucji. Mogą to być bankowe rachunki oszczędnościowe, pensje, przedmioty wartościowe - jak stylowe meble, porcelana, biżuteria, sztućce ze szlachetnych metali, futra, dywany oraz sprzęt typu telewizor, magnetowid, komputer, ale najwyżej z pięcioletnim stanem używalności. Nie podlegają egzekucji przedmioty potrzebne dłużnikowi i członkom jego rodziny do zaspokojenia podstawowych potrzeb - zapewniające im możliwość życia i wykonywania zawodu; również niezbędne przedmioty urządzenia domowego - pościel, odzież, narzędzia. Ograniczona jest egzekucja na inwentarzu (żywym i martwym) gospodarstwa rolnego.
Egzekucja może dotyczyć też nieruchomości, np. domku jednorodzinnego, który jest majątkiem wspólnym małżonków. Sąd - zanim jednak wyda klauzulę wykonalności przeciwko drugiemu małżonkowi - musi go wysłuchać. Małżonek ten może się bronić, zażądać ograniczenia zakresu egzekucji. Jeśli jednak dom jest majątkiem odrębnym dłużnika, współmałżonek będzie musiał w razie zajęcia domu opuścić mieszkanie. Ale i w tym przypadku sprawa nie jest przesądzona - może bowiem wnieść powództwo przeciwegzekucyjne, tzn. wnieść pozew przeciwko wierzycielowi i zażądać zwolnienia mieszkania od egzekucji. Ma na to 14 dni od doręczenia postanowienia organu egzekucyjnego. W pozwie musi zgłosić wszystkie zarzuty - dowody, że ma prawo zajmować nieruchomość.
Komornik zawiesza postępowanie na wniosek wierzyciela; na wniosek dłużnika postępowanie ulega zawieszeniu, jeżeli sąd wstrzymał wykonanie egzekucji albo jeśli dłużnik złoży zabezpieczenie konieczne - według orzeczenia sądowego - do zwolnienia go od egzekucji.

Za tydzień dowiemy się, jak w procesie karnym otrzymać zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, czyli wszystko o tzw. procesie adhezyjnym.