W dialekcie Nahuatl Gwatemala oznacza „pomiędzy drzewami”. Ma ona ścisły związek z jej naturalnymi bogactwami przyrodniczymi. Wędrując po Gwatemali nie sposób nie zauważyć potężnych drzew La Ceiba (drzewo kapokowe, Ceiba pentandra). To jedno z największych drzew w tropikalnej Ameryce. Dochodzi do 40 m wysokości. Średnio w ciągu roku rośnie o 4 m. W przeszłości czczone było przez Majów, postrzegających go jako drzewo życia. Ze strąków tego drzewa wyrabia się kamizelki ratunkowe. Ponadto w Gwatemali rośnie ponad 8 tys. gatunków roślin (w tym 600 rodzajów orchidei - storczyków, która jest kwiatem narodowym). Gwatemala jest wiecznie zielona, i choć wyróżniane są dwie pory roku, sucha i deszczowa, to w niektórych rejonach trudno te okresy wyróżnić. Na północ od obszarów górskich znajduje się rozległa nizina Peten, zajmująca blisko 1/3 powierzchni kraju. Jest ona bardzo rzadko zaludniona i pokryta gęstym lasem tropikalnym. Wśród morza zieleni wyrastają majestatyczne wulkany. Gwatemala jest jednym z najbardziej „wulkanicznych” krajów świata. Główny pas występowania gwatemalskich wulkanów ciągnie się od granicy z Meksykiem w kierunku południowo-wschodnim do granicy z Salwadorem. Ich wysokości są zróżnicowane. Najniższy (Culma) wznosi się na wysokość 1027 m n.p.m., a najwyższy (Tajumulco) na 4220 m n.p.m. Wulkanem odwiedzanym najczęściej jest Pacaya. Większość wulkanów jest aktywna. Stąd Gwatemala jest najbardziej sejsmicznym państwem Ameryki Środkowej. Od północy i wschodu sąsiaduje z Meksykiem (962 km), od południowego wschodu z Salwadorem (203 km) i Hondurasem (256 km), od północnego wschodu z Belize (266 km) i Morzem Karaibskim. Od południa oblewają ją wody Oceanu Spokojnego. Powierzchnia Gwatemali wynosi 108.890 km (około 1/3 terytorium Polski) i jest to trzeci największy kraj Ameryki Środkowej po Nikaragui i Hondurasie. Dwoma głównymi grupami etnicznymi kraju są Majowie - Indianie (45% populacji) i Metysi (45%). Kolejne 5% stanowi ludność biała, a 2% czarna. Ludność Gwatemali liczy nieco ponad 12 mln.
Tereny dzisiejszej Gwatemali w czasach prekolumbijskich zamieszkiwali Indianie, potomkowie Majów. W 1523 r. do Gwatemali poprzez wybrzeże Pacyfiku przybył Pedro de Alvarado wraz z kilkoma tysiącami żołnierzy, szukając przejścia z Atlantyku do Oceanu Spokojnego. Po podbiciu miejscowych plemion ziemię rozparcelował na wielkie posiadłości, czyniąc kraj kolonią hiszpańską. Pierwszą stolicą była osada Santiago de los Caballeros de Guatemala, niedaleko Iximche, stolicy jednego z Plemion, z którym zaprzyjaźnił się Pedro de Alvarado. 22 listopada 1527 r. Hiszpanie jednak założyli stolicę u stóp wulkanu Agua w miejscowości Ciudad Vieja. W 1541 r., po potężnym trzęsieniu ziemi, błoto i woda z wulkanu Agua zmiotły stolicę kraju. Wskutek tego przeniesiono ją w nowe miejsce nazywając Antigua Guatemala. Oficjalnie stolica założona została 10 marca 1543 r. jako Ciudad de Santiago de los Caballeros de Goathemala. Stolica została jeszcze raz przeniesiona po trzęsieniu ziemi, jakie miało miejsce 29 lipca 1773 r. Po tragedii, przywódca Kapitanii Gwatemali Martin de Mayorga zdecydował się w 1775 r. na przeniesienie jej do doliny Ermita, a król Hiszpanii utworzył nową stolicę pod nazwą La Nueva Guatemala de La Asuncion.
W 1821 r. Gwatemala uzyskała niepodległość, wkrótce jednak stała się częścią Imperium Meksyku. W 1839 r. proklamowana została niepodległa republika. Niemniej kraj nie zaznał spokoju. Rządy liberałów i masonerii w XIX wieku, które nakierowane były na ochronę interesów wielkich właścicieli ziemskich, doprowadziły do wielu niepokojów społecznych, zamachów, ale także walki z Kościołem katolickim. Po II wojnie światowej liczne zamachy stanu oraz rządy junty wojskowej doprowadziły do ukształtowania się lewicowej partyzantki i wielkiej wojny domowej, która trwała 36 lat. Porozumienia pokojowe pomiędzy rządem Alvaro Arzu i gwatemalską partyzantką podpisano dopiero 29 października 1996 r. Wojna domowa pochłonęła łącznie 150 tys. ludzkich istnień (50 tys. osób zostało zaginionych, a 500 tys. uciekło z kraju). Mimo porozumień, kraj nadal nie należy do spokojnych. Dziś spokój rujnują grupy przestępcze, część z nich należy do karteli narkotykowych, które szaleją na terenie Ameryki Łacińskiej. Istnieją też liczne gangi, które dokonują wyłudzeń, porwań, morderstw. Międzynarodowe kartele narkotykowe zajmują się przemytem narkotyków i ludzi z Ameryki Łacińskiej do Meksyku i USA. W 1997 r. ogłoszono, że Gwatemala zajmuje czwarte miejsce na świecie pod względem porwań. Obliczono, że w samym 1997 r. zanotowano prawie tysiąc takich przypadków. Niepokój ten czuje się wszędzie. Na każdej stacji benzynowej, przy każdym sklepie, urzędzie czy ważniejszym obiekcie widać uzbrojonych w długą broń strażników czy policjantów. Nawet przystanki autobusowe w stolicy są strzeżone przez uzbrojonych strażników miejskich. Niemniej ludność miejscowa charakteryzuje się ogromną życzliwością i serdecznością. Są bardzo gościnni, mimo swojego ubóstwa i chętni do bezinteresownej pomocy.

c.d.n.