Dla obudzenia wrażliwości

Obchody Lubelskich Dni Pamięci o Ofiarach Katynia zainaugurowano 13 kwietnia br., podczas otwarcia na Placu Litewskim w Lublinie plenerowej wystawy pt. „Zbrodnia Katyńska”. Licznie zgromadzeni - przede wszystkim młodzi lublinianie, oglądali ekspozycję w ciszy i skupieniu. Nie wygłoszono zaplanowanych na inaugurację przemówień i nie odczytano listy katyńskiej. Refleksji dotyczącej zamordowanych w Katyniu towarzyszyła bowiem pamięć o ofiarach katastrofy pod Smoleńskiem. Wystawa przygotowana przez IPN składała się z czterdziestu paneli, na których umieszczono biogramy i zdjęcia kilkudziesięciu pochodzących z Lubelszczyzny oficerów zamordowanych m.in. w Katyniu oraz listę wszystkich 576 poległych związanych z Lubelszczyzną. Poza informacją historyczną dotyczącą zbrodni katyńskiej, na wystawie można było zobaczyć m.in. archiwalne zdjęcia oraz skany listów, które rodziny nieświadome śmierci bliskich, wysyłały do Polskiego Czerwonego Krzyża. Jak przyznawali gromadzący się przy ekspozycji, wystawa prezentująca tło wydarzeń sprzed 70 lat i samo miejsce kaźni, nabrały w cieniu smoleńskiej tragedii szczególnej wymowy. Łącząc te dwa dramaty „stała się okazją do zadumy nad losem polskiego narodu, państwa i każdego człowieka”.

Symbol pamięci

Dzięki inicjatywie podjętej przez studentów skupionych w Akademickim Klubie Myśli Społeczno-Politycznej „VADE MECUM” oraz członków Katolickiego Stowarzyszenia „Civitas Christiana” w Lublinie, 14 kwietnia na terenie Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego na Majdanku, został posadzony dąb upamiętniający zamordowanego w Katyniu profesora KUL, porucznika rezerwy Wojska Polskiego Henryka Życzyńskiego. Historyk literatury i dziekan Wydziału Nauk Humanistycznych, podczas kampanii wrześniowej dostał się do niewoli sowieckiej i został zamordowany w lesie katyńskim. Jak podkreślał prorektor KUL prof. Józef Fert, zasadzenie dębu w akcji „Katyń... ocalić od zapomnienia”, na terenie dawnej jednostki wojskowej, gdzie teraz znajdują się obiekty dydaktyczne uczelni, jest symbolicznym znakiem udziału studentów i pracowników KUL w obronie Ojczyzny i ofierze za nią, zaś samo drzewo - symbolem pamięci współczesnych o przodkach. „Niech to miejsce będzie znakiem pamięci, nadziei, ale także niech wzywa do pojednania narodu polskiego ze wszystkimi narodami Wschodu. Niech ten dąb będzie symbolem nowych narodzin prof. Życzyńskiego w pamięci ludzi” - mówił. Symboliczny wydźwięk miała także sesja naukowa pt. „70 lat od Zbrodni Katyńskiej” oraz towarzysząca jej wystawa „Eksponaty z Dołów Śmierci”. Ekspozycja przygotowana przez Stowarzyszenie Rodzina Katyńska Lublin zawierała m.in. zdjęcia i listy należące do rodzin ofiar katyńskich oraz przedmioty pochodzące ze zbiorów Muzeum Wojska Polskiego.

Modlitwa o pojednanie

Wierną pamięć o zbrodni sprzed 70 lat oraz o ofiarach katastrofy z 10 kwietnia br. łączyli z ofiarą Chrystusa w Eucharystii obecni w kościele pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny Zwycięskiej, przedstawiciele rządu i władz różnych szczebli, europosłowie, parlamentarzyści, żołnierze i policja, kombatanci, delegacje organizacji społecznych i kresowych oraz młodzież i dzieci. Abp Józef Życiński - podkreślając jednoczącą zgromadzonych prawdę o Katyniu oraz odważne świadectwo tych, którzy nie bali się jej głosić nawet w obliczu szykan - mówił: „Dziś, kiedy głoszenie tamtej prawdy o rozstrzelanych w Katyniu stało się czymś oczywistym, jako wyzwanie dla nas pozostaje przeżycie w duchu wiary dramatu śmierci tych, którzy chcieli wyrazić szacunek, złożyć hołd rozstrzelanym braciom, a sami zapłacili cenę życia”. Zwracając uwagę, że w tej sytuacji podstawowa powinna być świadomość, że jako świadkowie Chrystusowego krzyża, dopiero w nim odnajdujemy zapowiedź zmartwychwstania i perspektywę spotkania z braćmi, którzy odeszli, podkreślał konieczność przeżywania rozłąki w duchu chrześcijańskiej kultury. „Byśmy nie dali się uwikłać w spory o to, co nie jest istotne, czy nie usiłowali włączać partyjnych czy politycznych interesów wówczas, kiedy podstawowym doświadczeniem jest groza śmierci, poczucie godności człowieka, wspomnienie tych, którzy dawali wyraz pamięci o Katyniu i odeszli na posterunku”. Prosząc o zawierzenie Bogu osieroconych rodzin oraz wpatrywanie się w świadectwo przykładu tych, którzy zginęli, jako istotne wskazał zaufanie Bogu i dążenie do pojednania. „Ważne jest, byśmy patrząc na doświadczenie solidarności w przeżywaniu tego dramatu, umieli wyciągnąć dłoń do tych Rosjan, którzy współczują, przysyłają kondolencje, uczestniczą w nabożeństwach w cerkwiach, mówią innym językiem, niż mówiono 20, 30 lat temu. Wyrazy solidarności okazanej przez stronę polską i rosyjską w ostanie dni niech stanowią glebę, na której dokona się pojednanie. Niech z tej gleby wyrosną dojrzałe kłosy rodzące chleb pojednania”.

Cześć ich pamięci!

Zamordowanych 70 lat temu w Katyniu uczczono także meldunkiem dowódcy kompanii honorowej, apelem poległych, salwą honorową oraz złożeniem wieńców. Uroczystości prowadzone przez prezes lubelskiej Rodziny Katyńskiej Danutę Malonową odbyły się przed pomnikiem Ofiar Katynia przy ul. Głębokiej w Lublinie, gdzie zgromadzili się mieszkańcy Lublina, władze miasta i województwa, uczniowie lubelskich szkół, przedstawiciele służb mundurowych, kombatanci oraz krewni zamordowanych w Katyniu. Tam przywołano pamięć rodaków zamordowanych za wierność Ojczyźnie, deportowanych, zesłanych, prześladowanych i więzionych. Do apelu zostali wezwani m.in. obrońcy Kresów wschodnich RP, oficerowie i żołnierze Wojska Polskiego, funkcjonariusze policji, służby więziennej i straży granicznej, duchowni, którzy oddali życie za Boga i Polskę, więźniowie zamordowani w katowniach NKWD oraz skazani bez sądu za to, że byli elitą narodu. „Ich męka i śmierć nie były daremne. Nie ulegli zapomnieniu. Oddali życie w nadziei, że odrodzi się Polska niepodległa, suwerenna i demokratyczna”. Jak podkreślała Genowefa Tokarska, wojewoda lubelski, ciężar tamtych dni został zwielokrotniony tragedią prezydenckiego samolotu. Dla żyjących pozostaje więc odczytanie treści wszystkich znaków przesłania moralnego, jakie ukazują oba dramaty oraz podtrzymywanie solidaryzmu społecznego, jaki zrodził się w Polakach w obliczu tragedii.