W 1991 r., z inicjatywy ówczesnego kapelana Szpitala Neuropsychiatrycznego w Lublinie ks. prał. Tadeusza Pajurka i personelu medycznego, zawiązano stowarzyszenie, które za główny cel postawiło sobie niesienie konkretnej pomocy osobom z zaburzeniami psychicznymi lub problemem alkoholowym, które zakończyły leczenie w szpitalu, ale nadal potrzebowały wsparcia. Celem Stowarzyszenia, którego nazwę zaczerpnięto z encykliki Dives in misericordia, było także gromadzenie środków na budowę ośrodka rehabilitacji dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Budowa ruszyła w 1995 r., a ośrodek powstał dwa lata później. Ośrodki, działające w ramach Stowarzyszenia, miały za zadanie wspierać leczenie szpitalne, uzupełniając je terapią. Jedną z takich form działania jest Środowiskowy Dom Samopomocy, gdzie w ramach zajęć terapeutycznych w różnych pracowniach (kulinarnej, ceramicznej, dekoratorskiej, teatralnej, plastycznej, komputerowej, muzycznej, ze szczególnym uwzględnieniem muzykoterapii receptywnej i aktywnej) odbywa się dalsza rehabilitacja chorych. ŚDS jednoczy środowisko podopiecznych, lekarzy i wolontariuszy, spotykających się tutaj m.in. na wieczerzy wigilijnej i śniadaniu wielkanocnym, a także na wycieczkach integracyjnych i turnusach rehabilitacyjnych dla młodzieży i dorosłych. Stałym elementem są corocznie organizowane konkursy plastyczno-literackie pt. Misericordia, na które napływają prace z całej Polski. Współpraca z innymi partnerami z kraju i z zagranicy pozwala na organizowanie międzynarodowych konferencji naukowych, dotyczących problematyki zdrowia psychicznego, odbywają się szkolenia z zakresu profilaktyki uzależnień, a także wymiana personelu terapeutycznego, by dzięki temu lepiej poznać nowe metody pracy i programy terapeutyczne stosowane w innych ośrodkach.
15 lat działalności zaowocowało powstaniem Ośrodka Profilaktyki i Rehabilitacji dla Osób z Zaburzeniami Psychicznymi, a także hostelu dla 16 osób przy ul. Zdrowej 14 w Lublinie. W ramach ośrodka utworzono Środowiskowy Dom Samopomocy dla 60 osób z zaburzeniami psychicznymi oraz Klub Pacjenta dla 150 osób. W punktach konsultacyjnych opieką psychologiczną objęte są osoby z problemem alkoholowym (grupa AA), natomiast przy ul. Głuskiej 138 powstał Punkt Porad Psychologicznych dla osób potrzebujących wsparcia. To jeszcze nie wszystko, bowiem planowane są dalsze inicjatywy, przede wszystkim rozbudowa Ośrodka Profilaktyki i Rehabilitacji, zorganizowanie Warsztatów Terapii Zajęciowej dla osób niepełnosprawnych oraz otwarcie Zakładu Aktywności Zawodowej. Dla wszystkich, którzy są zainteresowani służeniem drugiemu człowiekowi planowane jest utworzenie Policealnej Szkoły Terapii i Opieki. - Dziękujemy Bogu za piętnaście lat Stowarzyszenie „Misericordia”, chcemy dziękować za tych, którzy tworzyli to dzieło na początku, byli jego założycielami. Naszą modlitwą chcemy objąć także tych, którzy teraz tworzą tę wspólnotę; pracowników i wolontariuszy, a nade wszystko naszych klubowiczów, którzy każdego dnia przychodzą tutaj na terapię - mówił podczas uroczystości prezes Stowarzyszenia ks. Pajurek.
- „Misericordia” stała się miejscem, które pozwala wychodzić naprzeciw człowiekowi cierpiącemu w tych wszystkich wymiarach, w których on tej pomocy potrzebuje. Doskonale wpisuje się we wszystko to, o czym mówił Jan Paweł II podczas konsekracji bazyliki Bożego Miłosierdzia w Łagiewnikach, czyli o potrzebie budowy nowej wyobraźni miłosierdzia, tj. tworzenia nowego zmysłu, przede wszystkim duchowego, który pozwala dostrzegać każdego człowieka w każdej jego potrzebie. Dzięki temu nie koncentrujemy się tylko na własnych sprawach, ale potrafimy wychodzić poza siebie, widzieć drugiego nie jako przeszkodę, ale bliźniego - mówił w jednej z homilii ks. kan. Józef Sarzyński z Centrum Miłosierdzia. - To wszystko pozwala widzieć człowieka całościowo, integralnie, we wszystkich płaszczyznach. Człowieka, który dotknięty jest nie jakąś określoną jednostkę chorobową, ale całą osobę, której należy się godne traktowanie. W ten sposób szpital i Stowarzyszenie wzajemnie się uzupełniają, wspólnie działając, by w jak największym stopniu wesprzeć chorych, dać nadzieję wyzdrowienia zarówno na ciele jak i na duchu.
Wszystko to nie byłoby możliwe bez harmonijnej współpracy i zaangażowania różnych środowisk, wychodzących naprzeciw chorym ludziom. Najważniejsi partnerzy Stowarzyszenia na tej drodze to: Ministerstwo Zdrowia, Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, Szpital Neuropsychiatryczny w Lublinie, Klinika Psychiatrii Akademii Medycznej w Lublinie, PFRON, MOPR, Urząd Marszałkowski, Wydział Spraw Społecznych Urzędu Wojewódzkiego, Wydział Spraw Społecznych Urzędu Miejskiego, Caritas Archidiecezji Lubelskiej. Od 12 lat „Misericordia” współpracuje z Fachklinik St. Marienstift w Neuenkirchen w Niemczech. Dzięki tej współpracy udało się wybudować przy szpitalu w Abramowicach kaplicę oraz Ośrodek Profilaktyki i Rehabilitacji dla Osób z Zaburzeniami Psychicznymi, który w 1998 r. został przekazany na rzecz Środowiskowego Domu Samopomocy. Kamień węgielny pod budowę ośrodka poświęcił i wmurował 4 października 1996 r. abp Bolesław Pylak.
W drugim dniu jubileuszowych obchodów w obecności abp. Józefa Życińskiego, który w szpitalnej kaplicy pw. św. Judy Tadeusza odprawił uroczystą Mszę św. i wygłosił homilię, szczególne wyrazy wdzięczności za wieloletnią i owocną współpracę skierowano do trojga przedstawicieli strony niemieckiej z Neuenkirchen, którym przyznano medale. Wojewoda Lubelski Wojciech Żukowski uhonorował prof. Friedhelma Westhofena, natomiast prezydent Lublina Andrzej Pruszkowski najwyższe lubelskie odznaczenie przyznał prof. Agnes Holling i Klementynie Linndeman.
W homilii abp Życiński mówił o Ewangelii błogosławieństw, która wciąż pozostaje aktualna i wymaga ludzkiej odpowiedzialności. - Można pytać, jak dziś wyglądałoby Kazanie na górze, gdyby jego ostateczną formę powierzyć tym, którzy najczęściej zabierają głos na temat współczesnej kultury i społeczeństwa. Może wtedy znaleźlibyśmy tam sformułowania „błogosławieni ludzie sukcesu, albowiem oni potrafią olśniewać i imponować”, „błogosławieni bohaterowie z pierwszych stron gazet, albowiem na nich koncentrują się oczy świata”. W tej perspektywie ukazywano by wizję życia zupełnie inną niż ta, którą ukazywał Jezus. On zwracał uwagę, że ci, którzy nie rozpychają się idąc przez życie, borykają się z wieloma trudnościami, ale usiłują konsekwentnie szukać Boga i wprowadzać pokój, są błogosławieni. Metropolita dodał, że w codzienność trzeba wprowadzać styl pochylenia nad potrzebującymi, który charakteryzował pontyfikat Jana Pawła II, a był widoczny w jego pismach i szczególnie wyraźny w ostatnich miesiącach życia Papieża Polaka. Abp Życiński dziękował tym, którzy wspierając inicjatywy „Misericordii” chcą podkreślić, że „chrześcijaństwo wyraża się w kulturze życia i budowaniu pokoju, nawet w pejzażu naznaczonym przez ból i absurd”. - To istotne w kulturze, gdzie coraz częściej zanika świadectwo humanizmu, gdzie Ojciec Święty musi mówić o postawie arogancji w spojrzeniu na przeszłość. To świadectwo staje się ważne, gdy pod polskim niebem narasta klimat agresji i w ramach prostej wizji świata społeczeństwo usiłuje się dzielić na bohaterów i zdrajców, jakby nie istniały stany pośrednie - podkreślał. Zachęcał, by nie rezygnować z postawy solidarności z cierpiącymi, która jest „chrześcijańską propozycją duchowej więzi w świecie, gdzie człowiek coraz częściej staje się samotną wyspą”.
Również tego dnia w Szpitalu Neuropsychiatrycznym uroczyście poświęcono i oddano do użytku nowy Oddział Psychiatrii Sądowej. Jest to oddział szczególny, który rozpoczynając działalność w nowej siedzibie kontynuuje wieloletnie tradycje szpitala w prowadzeniu obserwacji i leczeniu osób, które dopuściły się czynów karalnych. W tym oddziale znajdą się osoby tymczasowo aresztowane, które wymagają obserwacji lub leczenia psychiatrycznego. Jednak w większości przypadków będą to pacjenci skierowani tutaj na mocy decyzji sądu, celem wykonania środka zabezpieczającego, by zapobiec ponownemu popełnieniu przez nich czynu o znacznej szkodliwości społecznej. Osoby takie w świetle prawa karnego uznawane są za niewinne, ponieważ czynu dopuściły się w warunkach spowodowanych zaburzeniemi psychicznymi i niezdolnością do prawidłowej oceny sytuacji lub do pokierowania swoim postępowaniem. Osoby takie podlegają rygorowi przymusowego leczenia w warunkach oddziału psychiatrycznego. Długość takiego pobytu to nawet kilka lat, dlatego niezbędne jest zapewnienie takim pacjentom godziwych warunków pobytu i leczenia.
W dawnych zabudowaniach gospodarskich majątku Sachsów, obecnie wyremontowanych z dobudowanym nowym skrzydłem obiektu, powstał nowoczesny Oddział Psychiatrii Sądowej. Dziesiątki osób skorzystało z okazji, by po raz pierwszy i chyba jedyny zobaczyć taki oddział „od środka”. Groźnie wyglądająca fasada zewnętrzna z grubymi kratami w oknach w rzeczywistości kryje we wnętrzu zupełnie nową rzeczywistość. Przyjazne pacjentom pomieszczenia znajdują się pod ścisłym monitoringiem, dwupiętrowy budynek naszpikowany elektroniką i różnego rodzaju zabezpieczeniami daje gwarancję izolacji chorych od otoczenia, a jednocześnie dobre warunki ich obserwacji, leczenia, terapii i rehabilitacji.