Czym jest patriotyzm? Definiujemy go jako postawę charakteryzującą się miłością i przywiązaniem do ojczyzny, jednością i solidarnością z własnym narodem. Co więcej, patriota przedkłada ważne cele dla ojczyzny nad osobiste, nawet za cenę poświęcenia własnego życia. Czy dzisiaj możemy znaleźć jeszcze prawdziwych patriotów? Oblicza patriotyzmu to temat sympozjum, jakie odbyło się w sobotę 21 stycznia w Wyższej Szkole Kultury Społecznej i Medialnej w Toruniu.
Samo słowo „patriotyzm” wywodzi się od łacińskiego patria, czyli ojczyzna, natomiast „patria” od słowa pater - ojciec. Patriotyzm oznacza zatem miłość do ojczyzny, na wzór miłości do ojca. Patriota to człowiek kochający ojczyznę i dążący do jej dobra bez względu na ofiary, jakie przyjdzie ponieść w realizacji tego zadania.
Polski patriotyzm, z uwagi na historię naszego narodu, słusznie łączy się z katolicyzmem. Z patriotyzmem kojarzymy np. sanktuarium Matki Królowej Polski w Częstochowie, co wiąże się z bohaterską obroną Jasnej Góry, na której czele stał przeor o. Augustyn Kordecki. Symbolami patriotyzmu w Polsce są m.in.: Rejtan, Tadeusz Kościuszko, Józef Piłsudski, Roman Dmowski, a znakami - ryngraf, rodło czy kotwica. Mówiąc o patriotyzmie, oprócz wspomnianej obrony Jasnej Góry, mamy na myśli także np. Cud nad Wisłą.

Cnota miłości Ojczyzny

Patriotyzm, cnota miłości ojczyzny, która niegdyś pozwalała Polsce wydźwignąć się spod okupacji wroga, dziś nie jest przez wszystkich pielęgnowana. Sympozjum pt. Oblicza patriotyzmu, które 21 stycznia odbyło się w Wyższej Szkole Kultury Społecznej i Medialnej, pozwoliło spojrzeć na patriotyzm z wielu stron. Przedmiotem zainteresowania referentów był m.in. patriotyzm w kulturze polskiej, w mediach, w podręcznikach i programach szkolnych oraz jako element kultury politycznej. Z punktu widzenia historii, pojęcia: patriotyzm, nacjonalizm i szowinizm zdefiniował dr Mieczysław Ryba. Obalił przy tym powszechnie obowiązujące stereotypy, sprowadzające nacjonalizm do jednoznacznych negatywnych skojarzeń. Jedynie szowinizm ma w swej definicji negatywne odniesienia. - To bałwochwalczy kult osoby, doktryny politycznej bądź narodu - mówił Prelegent.
Ziemia, naród, suweren i porządek moralno-społeczny to cztery płaszczyzny patriotyzmu, na które w swoim referacie zwrócił uwagę prof. Jacek Bartyzel. Patriotyzm nie może być ograniczony do jednego kręgu odniesienia. Natomiast może być stopniowalny i odnosi się zarówno do ojcowizny, do wspólnoty lokalnej, jak i do ojczyzny. - Choć akcenty mogą tu być indywidualnie rozłożone, jednak w szeregu identyfikacji prymat winien należeć do patriotyzmu ogólnonarodowego - zaznaczył prof. Bartyzel.

Katolickie media patriotyczne

Temat patriotyzmu w mediach podjął bp Adam Lepa z Łodzi, członek Rady ds. Środków Społecznego Przekazu Konferencji Episkopatu Polski. - 80 proc. mediów w Polsce znajduje się w rękach obcych dysponentów, które nie mają interesu w tym, by na swoich łamach umieszczać teksty promujące patriotyzm - mówił bp Adam Lepa. Są jednak media, jak zaznaczył Prelegent, promujące i krzewiące postawy miłości ojczyzny. Należy do nich prasa katolicka: Nasz Dziennik, Niedziela, Źródło, Przewodnik Katolicki. Ksiądz Biskup odparł także zarzut, jaki stawia się Radiu Maryja przy okazji audycji publicystycznych. Zaznaczył, że publicystyka stoi w rozgłośni na wysokim poziomie. - A jeśli w radiu nie ma publicystyki, nie ma w nim również patriotyzmu - skonkludował bp Adam Lepa, podnosząc wagę publicystyki w każdych mediach. Na koniec zaapelował do mediów i szkół, by krzewiły i kształtowały postawy patriotyzmu.

Patriotyzm związany z wolnością

Prof. Piotr Jaroszyński w referacie Patriotyzm w kulturze polskiej wyjaśnił pochodzenie patriotyzmu. - Po raz pierwszy pojawił się on w kulturze greckiej za sprawą poezji Homera - mówił Prelegent. To dziedzictwo zaś zostało przejęte przez chrześcijaństwo. Mówiąc o polskim patriotyzmie, prof. Jaroszyński zwrócił uwagę na jego ważny aspekt, a mianowicie, że nie był on nigdy przymusowy i jest związany z wolnością - choć nie zwalnia to rodziców, wychowawców i mediów z obowiązku przekazywania patriotyzmu dzieciom. - Trzeba dać szansę, by młody człowiek poznał, co znaczy być Polakiem - zakończył prof. Jaroszyński.
Kolejny prelegent, prof. Mirosław Piotrowski, skupił się na patriotyzmie w podręcznikach i programach szkolnych. Zwrócił uwagę na odchodzenie ich autorów od postaw patriotycznych. Profesor podkreślił, iż autorzy stawiają w podręcznikach akcenty na wychowanie obywatelskie, wychowanie do demokracji, deprecjonując wychowanie narodowe i patriotyczne.
Ostatnim prelegentem był prof. Jerzy Robert Nowak. Tytuł jego referatu brzmiał: Co Polska dała światu. - Za mało zdajemy sobie sprawę, jak wielki był wkład Polaków w budowaniu cywilizacji na całym świecie - mówił Prelegent. Wymienił przy tym kilku wielkich Polaków, jak Ignacy Domeyko, Bronisław Malinowski, Kazimierz Gzowski, Stefan Drzewiecki.
- Nie możemy zapomnieć o największym rodaku Ojcu Świętym Janie Pawle II - dodał na zakończenie o. Tadeusz Rydzyk, rektor WSKSiM. Przypomniał też wezwanie Ojca Świętego: „Przyjmijmy to dziedzictwo, któremu na imię Polska”, skierowane do Polaków na krakowskich Błoniach.

Patriotyzm na krańcu świata

Prelekcje były urozmaicone krótkimi reportażami filmowymi, przygotowanymi w Uczelni. Jeden z nich, pt. Kapelan z lasu mówił o ks. Władysławie Gurgaczu, kapelanie Polskiej Podziemnej Armii Niepodległościowej, aresztowanym przez bezpiekę, skazanym na karę śmierci i rozstrzelanym w krakowskim więzieniu na Montelupich. Drugi materiał, Polska krew w nas płynie, polskie serce bije, ukazywał rozumienie patriotyzmu przez Polaków mieszkających poza granicami kraju, na dalekim kontynencie południowoamerykańskim.