Nowe Ogólne Wprowadzenie do Mszału Rzymskiego, cytując Konstytucję o Liturgii Soboru Watykańskiego II, mówi, iż Msza św. składa się z dwóch części: Liturgii Słowa i Liturgii Eucharystycznej, które „tak ściśle wiążą się ze sobą, że stanowią jeden akt kultu”. Zostały one poprzedzone obrzędami wstępnymi i zakończenia. Stąd też wyłonił się następujący plan:
- Obrzędy wstępne,
- Liturgia Słowa,
- Liturgia Eucharystyczna,
- Obrzędy zakończenia.
Pochylmy się teraz, w wielkim skrócie, nad znaczeniem poszczególnych zagadnień.

Obrzędy wstępne

Śpiew na wejście. Jest to tzw. antyfona na wejście, zaczerpnięta z mszału i połączona z psalmem, albo stosowna pieśń wyrażająca charakter przeżywanej uroczystości. Celem jego jest: zapoczątkowanie celebry, zespolenie wiernych w jedną wspólnotę i z obecnym wśród nich Chrystusem, wyrażenie charakteru przeżywanej uroczystości.

Pozdrowienie ołtarza. Dokonuje się przez pocałunek, który jest symbolem miłości, czci i oddania, zobowiązujący do wierności. „Całując ołtarz, powierzamy Bogu chwiejną ludzką wolę i nasze kruche postanowienie i wyrażamy pragnienie, by nasz akt był zawsze znakiem wierności Chrystusowi”.

Znak krzyża. W znaku krzyża zawiera się wyznanie: to Chrystus odkupił świat przez krzyż i w krzyżu jest zbawienie. Równocześnie wyznajemy, że dzieło odkupienia jest wspólnym dziełem Trójcy Świętej. „Przez krzyż Chrystus uświęca człowieka w całości, aż do ostatniej tkanki jego jestestwa”.

Pozdrowienie wiernych. Liturgia przewiduje w mszale trzy formuły. Bazują one na tekstach biblijnych i wyrażają, że „w pozdrowieniu płynącym z serca kryje się coś z błogosławieństwa i modlitwy”. Kiedy kapłan wypowiada pozdrowienie, chce wyrazić, że traktuje zebranych jako bliskich mu i drogich, dla których chce uprosić u Boga wszelkie dobro. Wierni, odpowiadając „I z duchem twoim”, odwzajemniają się tą samą życzliwością i miłością.

Akt pokutny. Po wezwaniu kapłana następuje chwila ciszy i refleksji nad sobą. Krytyczne spojrzenie w głąb siebie znajduje swój wyraz we wspólnotowym śpiewie lub odmówieniu formuły pokutnej. Trzeba dodać, że modlitwa kapłana o przebaczenie ma charakter wstawienniczy, a nie sakramentalny. Oprócz trzech formuł zwartych w mszale Kościół dopuszcza także formuły okolicznościowe, które w określonych warunkach mogą lepiej wyrażać potrzeby modlącego się ludu. Spośród formuł pokutnych mszał eksponuje jako modlitwę wzorcową: „Spowiadam się”. Podkreślmy niektóre tylko momenty tej modlitwy. Wyznajemy swoje grzechy nie tylko „Bogu Wszechmogącemu”, ale także „braciom i siostrom”. Liturgia akcentuje w ten sposób społeczny wymiar grzechu, który „rozrywa, kaleczy i zuboża Ciało Chrystusowe”. Formuła ta kończy się prośbą skierowaną do Maryi, aniołów, świętych i wiernych Kościoła o modlitwę w naszej intencji. Jest to świadectwo wiary w communio sanctorum.

„Chwała na wysokości Bogu”. Jest to starochrześcijański hymn śpiewany lub recytowany. Jego treścią jest uwielbienie Boga i dziękczynienie za Jego miłosierdzie. Wyróżniamy w nim trzy zasadnicze części:
- śpiew aniołów przy narodzeniu Chrystusa,
- uwielbienie Boga w Trójcy Świętej,
- hołd oddawany Chrystusowi - Odkupicielowi wszechświata.

Modlitwa dnia - kolekta. Jest to modlitwa, która zbiera poszczególne intencje wiernych i czyni je przedmiotem prośby całego Kościoła. Z tego powodu jest zwięzła, oszczędna w słowach i ujęta tak ogólnie, by każdy miał świadomość, że jego konkretne potrzeby i troski zostały włączone w prośbę całej wspólnoty i powierzone Bogu. Modlitwę dnia kapłan recytuje lub śpiewa w postawie oranta - człowieka modlącego się. Wyraża ona gotowość otwarcia się na przyjęcie łaski i hołd składany Bogu. Wezwanie celebransa „Módlmy się” podkreśla, że modlitwa dnia nie jest tylko sprawą kapłana, ale całej wspólnoty. Po tym następuje chwila milczenia, podczas której każdy uświadamia sobie obecność Boga i formułuje intencje. Pod koniec modlitwy kapłan składa ręce. Gest ten jest „deklaracją wierności Bogu i obietnicą pracowitego wykorzystania łask”.

W następnym artykule zatrzymamy się nad Liturgią Słowa.