Na wspólne dziękczynienie przybyli rolnicy z różnych części diecezji, przedstawicielki Kół Gospodyń Wiejskich, strażacy ochotnicy oraz mieszkańcy parafii. Obecny był Leszek Nosal, wójt Gminy Potok Wielki, a także przedstawiciele samorządu, urzędnicy, nauczyciele, przedsiębiorcy oraz osoby pochodzące z miejscowej parafii.

Szczególnym znakiem dożynkowego święta były przygotowane przez poszczególne wspólnoty wieńce. Misternie wykonane z tegorocznych zbóż, kwiatów, ziół i owoców ziemi stały się nie tylko ozdobą uroczystości, lecz przede wszystkim wyrazem wdzięczności za plony oraz pracę ludzi związanych z rolnictwem.

Słowo Pasterza

Mszy św. przewodniczył biskup sandomierski Krzysztof Nitkiewicz. Wraz z nim Eucharystię koncelebrowali przybyli kapłani, wśród nich ks. kan. Stanisław Czachor, diecezjalny duszpasterz rolników, oraz ks. Artur Dyjak, proboszcz parafii w Potoku Wielkim.

W homilii bp Nitkiewicz nawiązał do codziennego trudu rolników, porównując go do dźwigania krzyża. Podkreślił, że pomimo niejednokrotnie bolesnych doświadczeń praca rolnika przynosi owoce, z których korzysta całe społeczeństwo. Biskup przestrzegł zarazem, aby dobra materialne nie stały się w życiu człowieka najważniejsze. Przypomniał o potrzebie świętowania niedzieli, zachowania właściwej hierarchii wartości oraz troski o życie duchowe. W kontekście jubileuszu 700-lecia parafii mówił również o wierze przekazywanej przez kolejne pokolenia i o potrzebie rozpoczynania każdego nowego dnia „w imię Boże”.

– Wyobrażam sobie, że siedem wieków temu, kiedy powstała parafia, nostalgia za pogańskimi bożkami musiała być nadal zauważalna. Duszpasterze przypominali zapewne waszym przodkom, że zbawienie mogą znaleźć wyłącznie w Jezusie Chrystusie. Warto o tym pamiętać i dzisiaj. Wprawdzie religijność na wsi statystycznie wygląda lepiej, niż gdzie indziej, także tutaj zaczyna panoszyć się sekularyzacja. Wierzę jednak, że pielęgnując jakże bliską sercu polskiego rolnika pobożność do Matki Bożej, ocalicie dar wiary. Nie jest przypadkiem, że święta maryjne spinają niczym klamrą różne etapy pracy w polu, sadzie, ogrodzie, od „Siewnej” po „Zielną”. W ten sposób Maryja staje się towarzyszką waszego życia, wskazując stale na Chrystusa – powiedział biskup.

Poświęcenie wieńców

Przed końcowym błogosławieństwem bp Nitkiewicz poświęcił wieńce dożynkowe przygotowane i przyniesione przez delegacje uczestniczące w diecezjalnym dziękczynieniu za tegoroczne zbiory. Tegoroczne dożynki miały w Potoku Wielkim szczególny wymiar. Dziękczynienie za plony zostało bowiem wpisane w jubileusz wspólnoty, która od siedmiu stuleci gromadzi kolejne pokolenia mieszkańców wokół miejscowego kościoła. Historia ziemi uprawianej przez ludzi spotkała się tutaj z historią wiary przekazywanej z pokolenia na pokolenie.

Siedem wieków

Parafia św. Mikołaja Biskupa w Potoku Wielkim należy do najstarszych wspólnot parafialnych tego regionu. Pierwsze zachowane źródła pisane potwierdzające jej istnienie pochodzą z 1326 r. Parafia musiała jednak istnieć już wcześniej – opracowania historyczne wskazują, że została erygowana przed 1325 r. W średniowiecznych źródłach Potok występuje już jako wieś parafialna. Przez stulecia parafia obejmowała znacznie większy teren niż obecnie. W XV wieku, według danych przytaczanych na podstawie Liber beneficiorum Jana Długosza, należało do niej 15 miejscowości. W późniejszych wiekach zasięg wspólnoty ulegał zmianom. Jeszcze w XIX wieku kościoły w Blinowie i Rzeczycy Ziemiańskiej pozostawały filiami Potoka Wielkiego, a od końca XVIII wieku funkcjonowała również kaplica w Potoczku. Przy parafii istniał ponadto szpital przeznaczony dla ubogich.

Zabytkowa świątynia

Historia samego kościoła sięga średniowiecza. W czasie, z którego pochodzi pierwsza informacja o parafii, funkcjonowała tutaj drewniana świątynia św. Mikołaja. Obecny murowany kościół powstał w XV wieku. Wzniesiono go z kamienia i cegły, nadając mu gotycki charakter. Pomimo późniejszych przebudów do naszych czasów zachowały się elementy świadczące o jego średniowiecznym rodowodzie, w tym gotyckie portale. Dzieje świątyni nie były wolne od dramatycznych wydarzeń. Kościół był wielokrotnie remontowany i odnawiany, między innymi około 1781 r. oraz w latach 1860 – 61. Szczególnie tragiczny okazał się rok 1881, kiedy świątynię strawił pożar. Ogień zniszczył dach oraz znaczną część wyposażenia, pozostawiając wypalone mury. Odbudowa trwała wiele lat i została zakończona w 1904 r. Wtedy kościół uzyskał w znacznej mierze wygląd, który zachował do dzisiaj. W świątyni zachowały się cenne świadectwa jej wielowiekowej historii, między innymi późnogotyckie portale, XVIII-wieczny obraz Matki Bożej oraz zabytkowe rzeźby. Na przełomie XX i XXI wieku przeprowadzono gruntowną restaurację kościoła, obejmującą między innymi wymianę dachu i posadzki oraz renowację ołtarzy i elewacji.

Zmieniały się granice

Na przestrzeni siedmiu stuleci zmieniała się także przynależność administracyjna parafii. Do końca XVIII wieku należała ona do diecezji krakowskiej. Na początku XIX wieku znalazła się w diecezji kieleckiej, a następnie przez długi czas pozostawała w granicach diecezji lubelskiej. Od 25 marca 1992 r., po reorganizacji struktur Kościoła katolickiego w Polsce, Parafia św. Mikołaja Biskupa w Potoku Wielkim należy do diecezji sandomierskiej i obecnie znajduje się w dekanacie modliborzyckim. W latach 80. XX wieku z rozległego niegdyś terytorium parafii utworzono kolejne samodzielne wspólnoty: w Potoku Stanach, Brzezinach, Węglinie i Hucie Józefów. Jest to kolejny ślad tego, jak znaczącą rolę przez wieki odgrywała parafia w Potoku Wielkim w kształtowaniu sieci duszpasterskiej tej części regionu.

Dziedzictwo wiary

Obchodzony w 2026 r. jubileusz nawiązuje do pierwszej zachowanej wzmianki źródłowej z 1326 r. Jubileuszowe obchody rozpoczęły się już 6 grudnia 2025 r., podczas odpustu ku czci patrona parafii – św. Mikołaja Biskupa. W kolejnych miesiącach wspólnota podejmowała wydarzenia religijne i inicjatywy przypominające jej siedemsetletnią historię. Tegoroczne Diecezjalne Dożynki wpisały się więc w tę wielowiekową historię w sposób szczególny. Przed ołtarzem znalazły się owoce ziemi przyniesione przez współczesnych rolników, a wokół tej samej świątyni, która od stuleci jest sercem miejscowej wspólnoty, zgromadzili się ludzie, aby wypowiedzieć to samo dziękczynienie, które w różnych formach wypowiadały tutaj wcześniejsze pokolenia – za ziemię, za chleb, za pracę i za wiarę.