Atanazy Atonita to święty związany z jednym z najważniejszych miejsc duchowości chrześcijaństwa wschodniego – prawosławia, a mianowicie z górą Athos. Nie jest on tak znaną postacią jak św. Atanazy Wielki, biskup Aleksandrii i doktor Kościoła. Urodził się w Trebizondzie w Kapadocji (obecnie Trabzon w Turcji, nad Morzem Czarnym). Na chrzcie otrzymał imię Abraham. Wcześnie stracił rodziców i wychowywany był przez pobożnych ludzi, być może przez mniszkę. Prawdopodobnie studiował w Konstantynopolu, gdzie zaprzyjaźnił się z przyszłym cesarzem Niceforem Fokasem. Jego mistrzem duchowym był mnich Michał Maleina. Atanazy przebywał w klasztorze Kyminas w Bitynii, gdzie złożył śluby zakonne. Nie chciał przyjąć funkcji opata (ihumena), dlatego uciekł na górę Athos. Rozmiłowany był w życiu samotnym, pustelniczym. Na Athosie rozpoczął budowę klasztoru, który stał początkiem Wielkiej Ławry. Decyzja ta nie spodobała się jednak mieszkającym tam mnichom i Atanazy musiał uciekać. Gdy ostatecznie powrócił na Athos, ułożył dla swojej wspólnoty bardzo wymagającą regułę, opartą na modlitwie i pracy. Atanazy był wielkim autorytetem nie tylko dla mnichów, ale również dla okolicznych mieszkańców. Pozostawił po sobie kilka pism, m.in. kanony ku czci świętych i tzw. Typikon (statut klasztorny).

Św. Atanazy z góry Athos, opat
ur. ok. 920 r.
zm. w 1000 r. lub 1003 r.