Statystyki wskazują, że zapalenie wyrostka robaczkowego przydarza się 8,6% mężczyzn i 6,7% kobiet. Niestety, nadal nie wyjaśniono do końca mechanizmu, w jakim dochodzi do jego zapalenia.

Wyrostek robaczkowy nie jest narządem szczątkowym, więc o jego wycięciu z pewnością nie powinno się decydować bez jasnych przesłanek medycznych. W 2009 r. grupa naukowców z Uniwersytetu Duke’a w Durham wykazała, że wyrostek robaczkowy pełni funkcję rezerwuaru bakterii potrzebnych nam do zachowania pełni zdrowia. Gdy w wyniku choroby mikroorganizmy zamieszkujące nasz przewód pokarmowy zostaną zdziesiątkowane, nasza mikroflora może powrócić do równowagi właśnie dzięki wyrostkowi robaczkowemu. W pewnych sytuacjach może jednak dojść do stanu zapalnego w obrębie wyrostka robaczkowego. Bez względu na to, jaki czynnik spowodował rozwój takiego stanu, daje on objawy określane jako ostre zapalenie wyrostka robaczkowego. Nieleczone zapalenie wyrostka w przeważającej większości przypadków prowadzi do rozlanego zapalenia otrzewnej, co jest już stanem bezpośredniego zagrożenia życia.

To cienkie uwypuklenie jelita ślepego o bardzo zmiennej długości. Wyrostek położony jest wewnątrzotrzewnowo w prawym dole biodrowym (ok. 1/2 odległości między pępkiem a prawą pachwiną). Jego dokładna lokalizacja jest jednak wysoce zmienna osobniczo. Co ciekawe, na zapalenie wyrostka robaczkowego częściej zapadają osoby młode – między 10. a 30. rokiem życia. U osób w wieku dojrzałym i starszych stan zapalny bywa mniej typowy i trudniejszy do rozpoznania. W dobie współczesnych metod chirurgicznych i antybiotykoterapii usunięcie wyrostka (tzw. appendektomia) jest zabiegiem stosunkowo bezpiecznym, choć – jak się okazuje – całkowita utrata wyrostka może nieść subtelne konsekwencje dla układu odpornościowego. W ścianach wyrostka robaczkowego obecna jest bowiem duża ilość tkanki limfatycznej, skupionej w grudkach chłonnych, stanowiących część systemu obronnego zwanego GALT (z ang. gut-associated lymphoid tissue). Obecność tej tkanki ma kluczowe znaczenie dla nowych odkryć w zakresie funkcji immunologicznych narządu.

Objawy ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego mogą być różnorodne. Wynika to głównie ze znacznych różnic w jego umiejscowieniu w jamie brzusznej oraz skuteczności działań, które organizm chorego podejmuje, aby walczyć z rozwijającym się stanem zapalnym. Pierwszym objawem jest uogólniony ból brzucha, który lekarze nazywają bólem „trzewnym”. Jest to rozlany, nieprzyjemny ból o nieprecyzyjnej lokalizacji – boli cały brzuch – ale nie jest to ból nie do wytrzymania. Po pewnym czasie ból zaczyna się lokalizować w okolicy prawego dołu biodrowego, czyli po stronie prawej nieco powyżej pachwiny. Do bólu dołączają utrata apetytu, nudności, wymioty i gorączka. Jeżeli na tym etapie nie nastąpi interwencja lekarska, ból może ponownie rozlać się na całą jamę brzuszną i bardzo się nasilić, a chory przestaje oddawać mocz. Różnorodność objawów, jakie może powodować ostre zapalenie wyrostka robaczkowego, jest tak duża, że chirurdzy w przypadku jakiegokolwiek bólu w jamie brzusznej zawsze biorą pod uwagę możliwość tego zapalenia.

Wykrycie zapalenia wyrostka robaczkowego opiera się przede wszystkim na wywiadzie z pacjentem, badaniu przedmiotowym oraz fizykalnym (które może być dla chorego bolesne i nieprzyjemne, jednak lekarz musi je wykonać w celu sprawdzenia wszystkich charakterystycznych objawów dla tego schorzenia). Poza tym pomocniczo wykonuje się diagnostykę obrazową – w tym RTG i USG jamy brzusznej. Badania laboratoryjne z krwi, które wspierają diagnostykę, to wskaźniki stanu zapalnego – w tym CRP.

Obecnie usunięcia wyrostka robaczkowego dokonuje się albo techniką tradycyjną z otwarciem jamy brzusznej (laparotomia), albo za pomocą laparoskopu. Obie techniki są dopuszczalne, ponieważ jak dotąd nie ma dowodów, że jedna z nich jest istotnie lepsza od drugiej. Oba zabiegi wykonuje się w znieczuleniu ogólnym. Po usunięciu wyrostka, jak po każdej operacji, należy przestrzegać zaleceń lekarza dotyczących postępowania w okresie rekonwalescencji. Jest to ważne, żeby zapobiec ewentualnym powikłaniom i jak najszybciej wrócić do zdrowia. Postępowanie po niepowikłanym usunięciu wyrostka robaczkowego obejmuje przede wszystkim dbanie o ranę pooperacyjną – trzeba ją utrzymywać w suchości i przykrywać opatrunkiem. Należy delikatnie przemywać okolice rany wodą z mydłem podczas każdego brania prysznica. Nie powinno się też zanurzać rany w wodzie, np. w wannie, basenie lub jeziorze. Zawsze przed dotknięciem rany lub opatrunku należy dokładnie umyć ręce. Rekonwalescencja obejmuje stopniowe powracanie do aktywności fizycznej – spacerów i umiarkowanego wysiłku – ćwiczenia oddechowe, a także lekkostrawną dietę: 5 mniejszych posiłków, gotowane/duszone dania (chude mięso, ryby, jogurty, kasze), unikanie tłuszczu, smażenia, ostrych przypraw, alkoholu i napojów gazowanych, uwaga na kapustę i rośliny strączkowe, powodujące wzdęcia.?