Jakie warunki muszą być spełnione, by kogoś wydziedziczyć? Czy to, że córka się nami nie interesuje i nie mamy z nią kontaktu, wystarczy, by po nas nie dziedziczyła?

Odpowiedź eksperta
W polskim prawie spadkowym w dziedziczeniu ustawowym mamy do czynienia z określoną hierarchią spadkobierców. W pierwszej kolejności dziedziczą osoby najbliższe – dzieci, małżonek, rodzice. Dopiero w przypadku braku takich osób spadek może przejść na dalszych krewnych.

Najistotniejszą rzeczą, o której trzeba wiedzieć jest to, że nieuwzględnienie bliskiego w testamencie, a więc niezapisanie mu niczego, nie jest wydziedziczeniem.

Zgodnie z Kodeksem cywilnym wydziedziczenie jest pozbawieniem kogoś z bliskich krewnych (dzieci, wnuków, rodziców, małżonka) prawa do zachowku (art. 1008 k.c.); czyli żądania zapłaty określonej kwoty od osób, które otrzymały spadek, a więc które będą dziedziczyć niejako zamiast wyżej wymienionych.

Wydziedziczenie jest stosowane w testamencie wraz z powołaniem innych osób do spadku. Dozwolone jest również wydziedziczenie bez powoływania spadkobierców – wydziedziczona osoba zostaje wówczas pozbawiona zachowku, reszta spadkobierców natomiast dziedziczy ustawowo.

Testamentem można skutecznie wydziedziczyć osobę tylko w określonych przypadkach wymienionych w art. 1008 pkt 1-3 k.c. Wydziedziczenie może nastąpić, jeśli spadkobierca:

„1. wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;

2. dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;

3. uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych” – wydziedziczony dopuszcza się tego, gdy na przestrzeni długiego czasu wielokrotnie uchyla się od obowiązku alimentacyjnego, opieki czy dbania o zdrowie testatora.

Należy przy tym zauważyć, że przyczyny wydziedziczenia dotyczące pkt 1. oraz 3. muszą mieć charakter uporczywy. Jednorazowe czy krótkotrwałe zachowania nie mogą stać się przyczyną wydziedziczenia.

Wydziedziczyć można wyłącznie w testamencie. Co bardzo ważne, musi on w treści dokumentu nie tylko wskazać wolę wydziedziczenia określonej osoby, ale także określić konkretną przyczynę wydziedziczenia. Przyczyna ta musi być prawdziwa, będzie ona bowiem właśnie pod tym kątem, czyli jej prawdziwości, badana w postępowaniu sądowym po śmierci spadkodawcy.

Wydziedziczenie nie obejmuje zstępnych (dzieci, wnuki) osoby wydziedziczonej i nie można wydziedziczyć osoby, której spadkodawca wybaczył niewłaściwe zachowanie.