Organizm człowieka reaguje na wychłodzenie skurczem naczyń krwionośnych w skórze. Jest to mechanizm obronny dla ważnych dla życia narządów wewnętrznych. Najbardziej narażone na działanie niskich temperatur są osoby starsze, osoby nadużywające alkoholu i środków psychoaktywnych, niemowlęta oraz dzieci – ze względu na brak w pełni wytworzonych mechanizmów termoregulacji oraz małą masę ciała, a także osoby nieodpowiednio ubrane np. podczas zimowych wycieczek w góry.

Hipotermia długotrwała przyczynia się do spadku temperatury w organizmie poniżej 35°C. Taki stan powoduje ogólne uszkodzenia ustrojowe. W wyniku obniżenia temperatury ciała następuje deficyt ogólnej sprawności oraz szybkości reagowania na bodźce. Niezbędne procesy życiowe ulegają dewaluacji, a tym samym zmniejsza się zapotrzebowanie na tlen, co doprowadza do śmierci serca i mózgu. W stadium ciężkiej hipotermii nie dostrzeżemy drżeń mięśniowych.

W hipotermii łagodnej poszkodowany skarżyć się będzie na ból głowy, mięśni, zaburzenia równowagi, koncentracji, zauważyć możemy drżenia mięśniowe.

W sytuacji, w której stajemy w obliczu konieczności udzielenia pierwszej pomocy osobie wychłodzonej w hipotermii, powinniśmy pamiętać o kilku podstawowych zasadach:

– oceniamy sytuację, bezpieczeństwo oraz stan ogólny poszkodowanego;

– niezbędne jest zabezpieczenie osoby zagrożonej wychłodzeniem – zapewniamy przeniesienie jej do suchego, ciepłego pomieszczenia;

– w przestrzeni otwartej zapewniamy ochronę przed wiatrem, śniegiem, deszczem;

– pamiętamy o tym, by zdjąć odzież, która jest przewodnikiem zimna;

– ochraniamy głowę, okrywamy plecy poszkodowanego kocem, folią izotermiczną – złotą stroną do góry;

– każdy przypadek hipotermii, ze względu na możliwe różnorakie powikłania, wymaga hospitalizacji, dlatego niezbędne jest wezwanie pomocy specjalistycznej;

– jeżeli doszło do zatrzymania krążenia i oddechu, niezwłocznie trzeba przystąpić do resuscytacji. Gdy są zachowane oddech i tętno, konieczne jest ułożenie osoby w pozycji bezpiecznej;

– jeżeli mamy możliwość, to w każdym przypadku podajemy ciepłe płyny, gorącą herbatę z cukrem czy sokiem. Osobie wychłodzonej nie podajemy alkoholu;

– pamiętamy o ograniczeniu ruchów osoby poszkodowanej – powoduje to zbędny wydatek energetyczny oraz pogłębienie stanu hipotermii.

Nie pozwólmy sobie na brak orientacji i ignorancję w tej przestrzeni, bo zawsze, gdy dojdzie do niespodziewanego zdarzenia, chodzi o wartość najwyższą – ludzkie życie.

Obowiązek pomocy

Pomyśl o drugim człowieku. Może to być osoba, którą kochasz, lub też ktoś, kogo nie lubisz albo po prostu nie znasz. Każdy ma obowiązek udzielenia pierwszej pomocy, jeżeli jest uczestnikiem, świadkiem lub też sprawcą nagłego zdarzenia. Do udzielenia pomocy osobie będącej w stanie zagrożenia życia zobowiązują nie tylko normy moralne, lecz także przepisy prawa. Najważniejszą podstawą prawną udzielania pierwszej pomocy jest Kodeks karny – §1 artykułu 162 przewiduje karę za nieudzielenie pomocy osobie zagrożonej utratą życia lub zdrowia. Kodeks karny – art. 162.: „Kto człowiekowi znajdującemu się w położeniu grożącym bezpośrednim niebezpieczeństwem utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu nie udziela pomocy, mogąc jej udzielić bez narażenia siebie lub innej osoby na niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowi, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3”. Jeżeli zauważysz osobę znajdującą się w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego lub jesteś świadkiem zdarzenia powodującego taki stan, w miarę posiadanych możliwości i umiejętności masz obowiązek niezwłocznego i skutecznego powiadomienia o tym zdarzeniu służby ratunkowe, dzwoniąc pod numery 999 lub 112.