Inicjatywa została zrealizowana dzięki dofinansowaniu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Kultura Cyfrowa. Uzyskane środki w wysokości 50 tys. zł przeznaczono na zadanie „Rozwój Cyfrowej Biblioteki Diecezjalnej w Sandomierzu. Digitalizacja i udostępnienie zbioru rękopisów”. Łączny koszt przedsięwzięcia wyniósł 62 780 zł. Jak podkreśla ks. Piotr Tylec, dyrektor Biblioteki Diecezjalnej w Sandomierzu, głównym celem projektu było dalsze unowocześnienie i rozwój infrastruktury cyfrowej oraz zwiększenie atrakcyjności serwisu.

– Nasza biblioteka cyfrowa funkcjonuje już od ponad 15 lat. To ogromny dorobek, który nieustannie staramy się rozwijać. Dzięki wsparciu ministerialnemu mogliśmy nie tylko poszerzyć przestrzeń dyskową i zmodernizować zaplecze techniczne, ale też udostępnić kolejne, niezwykle cenne rękopisy – mówi ks. Tylec.

Cyfrowa Biblioteka Diecezjalna w Sandomierzu rozpoczęła działalność pod koniec 2008 r., kiedy zainstalowano pierwszą infrastrukturę umożliwiającą przechowywanie i publikowanie zdigitalizowanych obiektów. Już w styczniu 2009 r. opublikowano pierwsze skany. Od tamtego czasu w repozytorium znalazło się 2 677 obiektów, w tym manuskrypty średniowieczne, nowożytne rękopisy, inkunabuły, starodruki, książki i czasopisma z XIX i XX wieku, dokumenty pergaminowe, archiwalia oraz muzykalia. Ze względu na ciągle rosnącą liczbę materiałów konieczne było powiększenie zasobów pamięci masowej. W ramach tegorocznego projektu zakupiono nową macierz dyskową, na której przechowywane są najnowsze pliki. Serwis działa w oparciu o oprogramowanie dLibra, które od momentu uruchomienia było już sześciokrotnie aktualizowane.

– Nasza biblioteka cyfrowa ma dziś charakter w pełni otwarty. Każdy użytkownik może z niej korzystać bezpłatnie, z dowolnego miejsca na świecie. Od momentu powstania odnotowaliśmy niemal dziesięć milionów unikalnych wizyt, co pokazuje, że zainteresowanie tymi zbiorami stale rośnie – zaznacza dyrektor biblioteki.

W 2025 r. w ramach projektu zdigitalizowano i udostępniono 47 obiektów rękopiśmiennych. Wśród nich znalazł się m.in. średniowieczny kodeks zawierający anonimowy komentarz do listów św. Pawła oraz kilkadziesiąt książek rękopiśmiennych – utwory literackie, dzieła filozoficzne i prawnicze, poradniki i receptariusze, w tym teksty dotyczące ziołolecznictwa. Szczególną wartość posiada rękopis z księgozbioru sandomierskich benedyktynek zatytułowany Szkoła serdeczna – najprawdopodobniej jedyne i bardzo wczesne tłumaczenie na język polski dzieła belgijskiego mnicha Benedykta van Haeftena z 1629 r., propagującego kult Najświętszego Serca Jezusowego.

– Ten manuskrypt to prawdziwa perełka. Zachował kompletność wszystkich emblematów – połączeń tekstu z grafiką – względem łacińskiego oryginału. To świadectwo wysokiej kultury umysłowej sandomierskich benedyktynek i kunsztu tłumaczy, najprawdopodobniej związanych z jezuitami – wyjaśnia ks. Piotr Tylec.

Wśród udostępnionych materiałów znajdują się również dokumenty źródłowe dotyczące dziejów zgromadzeń zakonnych, m.in. pijarów i reformatów, a także materiały o parafiach i miejscowościach ziemi sandomierskiej – m.in. Tuligłowy, Szewna i Janików. Cennym uzupełnieniem są również księgi metrykalne z parafii Cerekiew, Kraśnik oraz kościoła filialnego w Kluczkowicach z XVII-XVIII wieku.

Połowa z tych zabytków przeszła przed digitalizacją konserwatorskie przygotowanie: oczyszczenie, prasowanie kart i podklejenie uszkodzonych fragmentów.

– Dzięki tym zabiegom udało się nie tylko udostępnić rękopisy w sieci, ale też skutecznie je zabezpieczyć na przyszłość – dodaje ks. Tylec.

Różnorodny charakter opublikowanych zbiorów sprawia, że Cyfrowa Biblioteka Diecezjalna w Sandomierzu staje się coraz cenniejszym źródłem nie tylko dla badaczy, ale także dla pasjonatów historii regionu, genealogów i miłośników dawnego piśmiennictwa.