Ten fakt, ciężki stan chorego chłopca i przeprowadzona na szeroką skalę akcja poszukiwania osób, które miały z nim kontakt, w celu objęcia ich obserwacją spowodowały wzrost zainteresowania chorobami, które dzięki obowiązkowym szczepieniom ochronnym miały od wielu lat minimalny zasięg. Do takich chorób można zaliczyć błonicę, przeciwko której dzieci powinny zostać zaszczepione kilkukrotnie – zgodnie z aktualnie obowiązującym w Polsce kalendarzem szczepień. W tym celu podaje się za każdym razem jeden zastrzyk, najczęściej razem ze szczepieniem przeciwko krztuścowi i tężcowi. Stosowane są również szczepionki skojarzone, łączące cztery, pięć lub sześć szczepień.

Objawy i odmiany

Błonica gardła lub krtani jest ostrą chorobą zakaźną wywoływaną przez bakterię – maczugowca błonicy. Chorobę określamy jako niebezpieczną z uwagi na jej ciężki przebieg, wysoką śmiertelność i ryzyko powikłań. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową – przez bezpośredni kontakt z chorym, kiedy mówi, kaszle lub kicha. Bakteria kolonizuje najczęściej krtań i gardło. Charakterystycznym objawem są tzw. błony rzekome, początkowo białe, a później szarobrązowe naloty pokrywające tylną ścianę gardła, migdałki i podniebienie miękkie. Obok tego występują: ból gardła, duszności i trudności w przełykaniu, wysoka temperatura (38-39°C), chrypka, powiększenie węzłów chłonnych i ogólne złe samopoczucie, a w niektórych przypadkach – także widoczny obrzęk szyi. Warto wiedzieć, że obok błonicy gardła i krtani są również inne, łagodniej przebiegające postacie choroby: błonica skóry, ucha lub nosa.

Leczenie i powikłania

Każde podejrzenie zachorowania na błonicę należy zgłosić lekarzowi, ponieważ pacjenci wymagają leczenia szpitalnego. Wyizolowanie bakterii jest możliwe tylko w warunkach laboratoryjnych – nie opracowano testu do samodzielnego zastosowania. Leczenie polega na podawaniu antytoksyny błoniczej i antybiotykoterapii; w przypadku trudności z oddychaniem konieczne są intubacja lub tracheotomia. Chory powinien zostać odizolowany. Szybkie wdrożenie leczenia jest konieczne również z powodu niebezpieczeństwa wystąpienia powikłań. Błonica może spowodować m.in. zapalenie mięśnia sercowego, zaburzenia rytmu lub niewydolność serca. Jeżeli dojdzie do uszkodzenia mięśnia sercowego, pozostanie to trwałym następstwem choroby. Możliwe są również wtórne infekcje bakteryjne, np. zapalenie płuc, oraz powikłania ze strony układu nerwowego, np. porażenie mięśni podniebienia miękkiego lub mięśni oddechowych, zaburzenia czucia w obrębie dłoni i stóp. Kolejnym obszarem możliwych powikłań są nerki.

Zapobieganie

Program powszechnych, bezpłatnych szczepień przeciwko błonicy oraz przeciw innym chorobom został wprowadzony w Polsce w latach 60. XX wieku. Dzięki temu choroby występujące kiedyś masowo i powodujące wysoką śmiertelność, zwłaszcza wśród dzieci, zgłaszane były sporadycznie. W ostatnich latach jednak spada odsetek dzieci zaszczepionych przeciwko chorobom zakaźnym. Przykładowo w odniesieniu do błonicy wskaźnik wyszczepialności 2-latków wynosi w województwach: dolnośląskim – 86%, lubuskim – 89% i podlaskim – 90%. Tymczasem choroba nadal istnieje i stanowi zagrożenie. Lekarze zalecają, by nawet zaszczepione osoby dorosłe, szczególnie te, które wiele podróżują, przyjmowały co 10 lat dawkę przypominającą.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej.