USA
Migranci do Guantanamo

Prezydent Donald Trump podpisał rozporządzenie o utworzeniu ośrodka odosobnienia dla niebezpiecznych migrantów-przestępców w bazie wojskowej Guantanamo na Kubie. Ośrodek miałby mieścić 30 tys. – jak to ujął Trump – „najgorszych nielegalnych imigrantów-przestępców zagrażających Amerykanom”. – Niektórzy z nich są tak źli, że nie ufamy nawet innym krajom, iż będą ich przetrzymywały, bo nie chcemy, by wracali. Wyślemy ich więc do Guantanamo. To jest miejsce, z którego ciężko się wydostać – oświadczył Trump. Podpisał też pierwszą ustawę w drugiej kadencji – Laken Riley Act. Podpisane przez Trumpa prawo – nazwane na cześć studentki zamordowanej przez nielegalnego imigranta z Wenezueli – nakłada obowiązek zatrzymania przez służby federalne wszystkich imigrantów oskarżonych o kradzieże, ataki na policjantów, a także czyny powodujące obrażenia lub śmierć innych ludzi, np. jazdę pod wpływem alkoholu. Przepisy dotyczą imigrantów przebywających w USA zarówno legalnie, jak i nielegalnie.
w.d.

UKRAINA
Pod warunkiem, że...

Nieco ponad połowa Polaków uważa, że bez zamknięcia spraw ekshumacji nie powinno dojść do przystąpienia Ukrainy do NATO lub Unii Europejskiej – wynika z sondażu IBRiS. 27,7% uczestników badania zdecydowanie nie zgadza się z taką decyzją, a 22,5% raczej nie zgadza się na członkostwo Ukrainy bez zamknięcia spraw ekshumacji. W grupie, która stawia taki warunek, przeważają zwolennicy opozycji.
j.k.

NORWEGIA
Kwestia czasu

W przedstawionej ocenie stanu bezpieczeństwa państwa służby specjalne Norwegii wyraziły przekonanie, że wrogie działania dywersyjne ze strony Rosji na pewno nastąpią. Zagrożona jest infrastruktura teleinformatyczna oraz inne kluczowe systemy i instytucje państwowe. Wstępne wnioski z oceny zagrożeń dla państwa zaprezentowała Beate Gangaas, szefowa PST – norweskiej służby bezpieczeństwa wewnętrznego. Na akty dywersji ze strony Rosji najbardziej narażone są nie tylko rurociągi, sieci przesyłowe, podmorskie kable energetyczne czy teleinformatyczne. Muszą się na nie przygotować też banki i operatorzy płatności elektronicznych. Szefowa PST przyznała, że podmioty związane z Kremlem są szczególnie aktywne na północy Norwegii, a ze stosowanymi przez nie metodami norweskie służby nie miały dotychczas do czynienia. Rosyjskie działania wywiadowcze mają być w tym regionie skierowane na infrastrukturę krytyczną i ćwiczenia wojskowe armii norweskiej i sojuszników z NATO.
j.k.

SZWECJA
Do więzienia za granicę

Specjalna komisja powołana przez rząd zaleciła wysyłanie skazańców do odbywania wyroków w innych krajach. Rząd już prowadzi rozmowy na temat wynajmu miejsc w zagranicznych więzieniach. Cele miałyby być wypożyczane wyłącznie w obrębie UE i Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Podobne rozwiązania przyjęły już Norwegia, Belgia i Dania. Szwecja boryka się z problemem przepełnienia zakładów karnych z powodu fali zorganizowanej przestępczości gangów i zajmuje czołowe miejsce w europejskim rankingu dotyczącym śmiertelnej przemocy z użyciem broni palnej. Odnotowano też falę zamachów bombowych, głównie w regionie Sztokholmu. Tylko w styczniu doszło do 30 takich zdarzeń. W ostatnich dwóch latach poczyniono postępy w walce z przestępczością, czego efektem jest większa liczba skazanych. Służba Więzienna szacuje, że do 2033 r. będzie potrzebować ok. 27 tys. miejsc więcej w porównaniu z obecnymi 11 tys.
j.k.

STREFA GAZY
Palestyńczycy wracają

Ponad 300 tys. Palestyńczyków wróciło na zrujnowaną wojną północ Strefy Gazy. Izrael zezwolił na to po tym, gdy niedawno, po ponad 15-miesięcznej wojnie, nastąpiło w Strefie zawieszenie broni. Północ Strefy Gazy była przed wojną najbardziej zaludnioną częścią tego terytorium. Po wybuchu walk w październiku 2023 r. wojska izraelskie nakazały Palestyńczykom opuszczenie tego terenu. Izraelskie wojsko ocenia, że liczba 300 tys. powracających jest zawyżona – na razie wróciło tam kilkadziesiąt tysięcy uchodźców.

Ludzie, którzy wrócili na północ Strefy, zaczynają wszystko od nowa – budują prowizoryczne schronienia w pobliżu ruin swoich domów – podała stacja Al-Dżazira. Wielu Palestyńczyków obawiało się, że Izrael postanowi wysiedlić ich na stałe.

Według władz lokalnych, w wojnie zginęło ponad 47 tys. Palestyńczyków. Strefa Gazy jest zrujnowana, panuje w niej kryzys humanitarny, większość z 2,1 mln mieszkańców musiała wielokrotnie uciekać przed wojną.
j.k.

MNIEJSZA POLSKA
Walczą z wyludnianiem

Miasta średniej wielkości próbują przeciwdziałać wyprowadzkom swoich mieszkańców. Pierwsze miejsce na liście 139 miast średnich tracących funkcje społeczno-gospodarcze zajmuje Tomaszów Lubelski. W latach 2018-24 liczba mieszkańców miasta spadła z 19,1 tys. do 17,7 tys. Wpływ na to ma przede wszystkim migracja zarobkowa do większych ośrodków. Miasto stara się temu przeciwdziałać przez poprawę infrastruktury i przystosowanie terenów pod inwestycje, ale wojna na Ukrainie i problemy komunikacyjne z Lublinem i Warszawą zniechęcają przedsiębiorców. Sytuację może poprawić budowa drogi ekspresowej S17. Niepokojący jest brak decyzji o budowie połączenia kolejowego z Ukrainą (Tomaszów i część Roztocza nie mają takiego połączenia).

Konin na początku wieku osiągnął rekordową liczbę ponad 83,5 tys. mieszkańców. Na koniec 2024 r. liczba ta spadła do 65,4 tys. Od 2021 r. miasto traci co roku ok. tysiąca mieszkańców. Ma to związek z zamykaniem odkrywek węgla i opalanych nim elektrowni, co powoduje problemy z pracą. W 2023 r. władze miasta wprowadziły Kartę Mieszkańca. Jej posiadacze mają możliwość korzystania m.in. z bezpłatnych przejazdów komunikacją miejską oraz różnych zniżek.

Władze Nysy próbowały walczyć z wyludnianiem się miasta przez pobudzanie dzietności. W 2016 r. wprowadzono bon wychowawczy w wysokości 500 zł na drugie i kolejne dziecko. Projekt zakończył się w 2022 r., ale spadku liczby rodzących się dzieci nie udało się odwrócić.
w.d.

RAPORT
Zakaz komórek

51% szkół wprowadziło zakaz korzystania z telefonów komórkowych – wynika z danych Fundacji GrowSPACE. Stało się to możliwe w szkołach (było ich 89%), które kwestie związane z korzystaniem przez uczniów z komórek w placówkach uregulowały w swoich statutach. W 15% placówek uczniowie zostawiają swoje telefony w depozycie. – To zaskakujące, bo resorty edukacji narodowej czy cyfryzacji nie narzucają szkołom takiego obowiązku – ocenił Dominik Kuc z Fundacji GrowSPACE. Z odpowiedzi udzielonych przez władze szkół wynika, że w ogromnej większości z nich w ostatnim roku uczniowie mieli przynajmniej raz zajęcia z zakresu higieny cyfrowej. To oznacza, że debata o zagrożeniach w sieci, o zdrowiu fizycznym i psychicznym, na które używanie telefonów komórkowych ma wpływ, nie jest sprowadzana do debaty o zakazie używania telefonów komórkowych lub jego braku w szkołach. Taki zakaz nie rozwiązuje np. cyberprzemocy; przemoc rówieśnicza w tej formie odbywa się też poza godzinami zajęć w szkole.
j.k.

SŁOWACJA
Mniejszościowi górale

Górale będą nową mniejszością narodową na Słowacji – zdecydował na wyjazdowym posiedzeniu w Czerwonym Klasztorze w Pieninach rząd Roberta Ficy. Dzięki uznaniu za taką mniejszość górale będą mogli otrzymywać środki z budżetu państwa na swoją działalność. – To satysfakcja dla górali, bo społeczność góralska zajmuje całą północną Słowację. Jesteśmy specyficzni, ponieważ kształtujemy się w środowisku, w którym dorastamy, wyznajemy takie wartości, jak ciężka praca, odpowiedzialność, rodzina czy wiara w Boga. Chcemy, aby kultura góralska została zachowana dla przyszłych pokoleń – powiedział burmistrz Ždiaru Pavol Bekeš. Działacze góralscy szacują, że ich społeczność liczy ok. 70 tys. osób. Górale będą piętnastą mniejszością narodową. Oficjalny status mają m.in.: Czesi, Węgrzy, Romowie, Morawianie, Rusini, Ukraińcy, Niemcy, Rosjanie, Serbowie, Wietnamczycy i Żydzi.
j.k.

EMERYTURA
Jak najszybciej

Przybywa pracujących emerytów, ale większość osób w wieku przedemerytalnym nie planuje wydłużenia aktywności zawodowej – wynika z badania „Przygotowanie do starości. Polacy w wieku przedemerytalnym o swojej przyszłości”, które przeprowadził prof. Piotr Szukalski, demograf z Uniwersytetu Łódzkiego. Emerytura? Jak najszybciej, najlepiej zaraz po osiągnięciu wieku emerytalnego. Taki plan ma 90% kobiet i niewiele mniej, bo 85%, mężczyzn, których od osiągnięcia tego wieku dzieli nie więcej niż 10 lat. Przeprowadzone jesienią zeszłego roku badanie objęło kobiety i mężczyzn zbliżających się do emerytury. Zdecydowana większość ankietowanych zamierza przejść na nią jak najszybciej, ale też chce zakończyć aktywność zawodową. Plany dłuższej pracy deklaruje mniej więcej co piąty uczestnik badania, przy czym niemal połowa tej grupy zamierza pracować na emeryturze nie dłużej niż przez kolejnych 5 lat. Wiele osób liczy na to, że dostanie na emeryturze 60-80% obecnej płacy, podczas gdy eksperci mówią na ogół o 20-30-procentowej stopie zastąpienia.
j.k.