Nie ma bezpiecznej dawki alkoholu dla kobiet w ciąży, każda ilość niesie ryzyko dla jej dziecka. Spożycie kilku lampek wina lub kilku piw w ciągu 9 miesięcy może wywołać nieodwracalne skutki w organizmie dziecka i odcisnąć piętno na całym jego życiu.

Badania wykazały, że po spożyciu przez matkę alkoholu po pewnym czasie osiąga on takie samo stężenie zarówno w jej organizmie, jak i w organizmie dziecka. Inaczej mówiąc – dziecko pije razem z mamą, ale toksyczny wpływ alkoholu na jego szybko rozwijający się organizm jest wielokrotnie większy. Nawet mała dawka etanolu na wczesnym etapie ciąży może wywołać poronienie, w późniejszym czasie alkohol zwiększa ryzyko przedwczesnego porodu.

Problem jest znany od dawna i na całym świecie. W drugiej połowie XX wieku został opisany w literaturze medycznej jako FAS, czyli zespół objawów i wad rozwojowych występujący u dzieci, których matki piły w ciąży alkohol. Niestety, ok. 1/3 ankietowanych Polek, które urodziły co najmniej jedno dziecko, na pytanie o spożycie niewielkich ilości alkoholu w ciąży odpowiedziało twierdząco, co świadczy o tym, że ryzyko wystąpienia FAS jest nieznane lub bagatelizowane.

Uszkodzenia organizmu dziecka są różne, część z nich może się ujawnić zaraz po urodzeniu, część – dopiero po kilku latach albo nawet w życiu dorosłym. Tym, co jest najbardziej widoczne, często już u noworodka, są zmiany w wyglądzie fizycznym, zwłaszcza niektóre cechy budowy twarzy. Mogą to być np.: brak lub spłycenie rynienki nosowej, czyli wgłębienia między ustami i nosem, niewielkie i szeroko rozstawione oczy, szeroka twarz, niskie czoło. Niemowlę może mieć trudności ze snem i ssaniem, wykazywać nadmierne lub obniżone napięcie mięśniowe. W miarę dorastania charakterystyczne dla takiego dziecka są niższy niż u rówieśników wzrost i stosunkowo mała głowa.

Zespół FAS może powodować również inne objawy, takie jak: opóźniony rozwój umysłowy, niższy iloraz inteligencji, zaburzenia koncentracji, trudności z zapamiętywaniem. W tej grupie dzieci częściej występują wady serca, wątroby, nerek i innych narządów. Kolejna grupa objawów to zaburzenia w zachowaniu, np. nadpobudliwość, agresja, niedojrzałość emocjonalna, trudności w nawiązywaniu kontaktów, niski poziom empatii. W miarę dorastania mogą wystąpić zaburzenia lękowe, skłonności do depresji lub uzależnień.

Nie da się cofnąć szkodliwego wpływu alkoholu na rozwijający się organizm – zespół FAS jest nieuleczalny. Dlatego potrzebne są wiedza i mądrość przed szkodą. Kobieta powinna zachować abstynencję już na etapie planowania ciąży, a tym bardziej w jej trakcie, pamiętając, że żadna ilość alkoholu nie jest bezpieczna dla dziecka. Nie jest też ważne, jaką ilość procentów zawiera alkohol, jest on szkodliwy zawsze. „Dobre rady”, jakoby picie w czasie ciąży niewielkich ilości czerwonego wina było wskazane, należy klasyfikować jako bezwzględnie szkodliwe. Niestety, jak wynika z dostępnych w internecie informacji, prawie 32% badanych przez Ipsos Polaków spotkało się z taką opinią. Równie szkodliwy jest mit, że picie piwa korzystnie wpływa na laktację. Także w tym przypadku alkohol przenika do pokarmu matki, a następnie do organizmu dziecka, w którym powoduje spustoszenie.

Więcej fachowych publikacji na ten temat znajdziemy na stronie Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom: kcpu.gov.pl/fasd/