Na początku miesiąca Warszawę obiegła lotem błyskawicy informacja o lądowaniu Sprzymierzonych w Normandii. Wieść o D-Day, jak na Zachodzie nazywano ten dzień, sprawiła szaloną radość Warszawiakom – relacjonował po latach historyk prof. Tomasz Szarota. Stanisław Srokowski, geograf i przedwojenny wojewoda, pisał w dzienniku, że wszyscy o tym mówili i tym żyli.

Niemcy zareagowali na tę wieść zarządzeniem ostrego pogotowia policyjnego. Bo choć Normandia daleko, złe – dla nich – wiadomości płynęły też z frontu wschodniego. Stąd rozpoczęcie w pierwszych dniach czerwca 1944 r. budowy umocnień polowych na wschodnim rubieżach miasta. Mieszkańców zagoniono do kopania rowów strzeleckich. Reżim nie zelżał ani trochę, podziemie organizowało akcje odwetowe.

Przedsmak powstania

„Tym, co nadawało wiośnie 1944 r. szczególny ton, przedsmak zbliżającego się powstania – pisał po latach prof. Tomasz Strzembosz – były walki o uwolnienie więźniów, coraz częstsze, codzienne potyczki, wywoływane faktem krążenia po ulicach Warszawy uzbrojonych grup konspiratorów, grup, które w tym piątym roku okupacji, coraz cięższej i trudniejszej do zniesienia, zderzały się z hitlerowskimi patrolami, rozbrajały poszczególnych Niemców”.

8 czerwca grupa żołnierzy Kedywu dowodzona przez Aleksandra Tyrawskiego ps. Selim dokonała zamachu na Niemca Eugena Bolongino, kierownika obozu przejściowego Arbeitsamtu, brutalnie traktującego zatrzymanych. Bolongino zabito, ale zginęło też dwóch akowców – Jerzy Wnęk ps. Gozdawa i Zbigniew Kryst ps. Wilimowski.

12 czerwca Jan Gąssowski ps. Kania i Włodzimierz Radajewski ps. Cygan z Kedywu dokonało na ul. Żurawiej przy pl. Trzech Krzyży zamachu na funkcjonariuszy Sicherheitspolizei – Willy Leitgebera i Rudolfa Peschla.

Tydzień później grupa żołnierzy kontrwywiadu KG AK wykonała przy ul. Krochmalnej wyrok śmierci na agencie Gestapo Eugeniuszu Swierczewskim, który doprowadził do aresztowania dowódcy AK gen. Grota-Roweckiego. Akcją dowodził Stefan Ryś ps. Józef.

Strat własnych też nie brakowało. 2 czerwca gestapo wykryło drukarnię Tajnych Wojskowych Zakładów Wydawniczych AK, czynną od wiosny 1942 r. W walce zginął linotypista Tadeusz Kazimierz Bieniewicz („Kazio”). W ukazywaniu się „Biuletynu Informacyjnego” AK, nastąpiła, po raz pierwszy od lat, tygodniowa przerwa.

Szpital Jana Bożego

11 czerwca 1944 r. oddział Kierownictwa Walki Podziemnej uwolnił z więziennego szpitala Jana Bożego przy ul. Bonifraterskiej piętnastu uwięzionych. Niemcy zwozili tam postrzelonych przez siebie aresztantów – politycznych i kryminalnych – leczono tam również więźniów Pawiaka.

Akcję planował m.in. przyszły autor słynnych „Rozmów z katem” Kazimierz Moczarski, wówczas szef działu dochodzeniowo-śledczego KWP. Była to druga podobna akcja AK przeprowadzona w tym samym szpitalu w ciągu półtora miesiąca i nie ostatnia.

Akcję ponowiono 29 czerwca 1944 r., gdy kilkunastu żołnierzy batalionu „Zośka” pod dowództwem Stanisława Huskowskiego, uwolniło z tego szpitala kilkunastu więźniów. Przeprowadzono ją w samo południe i niemal jawnie. Do historii przeszła jako przedostatnia większa akcja podziemia przed wybuchem powstania.