Początkowo była to skromna stajenka, ustawiana w prawej części bazyliki św. Ludwika Króla i Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny po jej konsekracji przez kard. Georga Koppa, w miejscu, w którym dzisiaj znajduje się kaplica św. Antoniego Padewskiego. W 1926 r. szopce dodano tło przedstawiające Jerozolimę, a w 1933 r. – scenerię gwieździstego nieba. Od 1947 r. szopka powstaje w ołtarzu głównym. W 1981 r. do panewnickiego żłóbka przywieziono figurkę Dzieciątka z Betlejem. Od 1995 r. aranżerem i kierownikiem prac przy budowie jest rzeźbiarz i artysta ludowy Paweł Jałowiczor, a pieczę nad budową sprawuje franciszkanin o. Alan Rusek, proboszcz parafii w Panewnikach. Od lat 90. XX wieku do rekwizytów dodawane są systematycznie instalacje wodne i urządzenia produkujące efekty świetlne i dymne.

W 2006 r. stajenka została poszerzona i obecnie tworzy piękny tryptyk o imponujących wymiarach. Wysokość to 18 m, a szerokość – 32 m, łącznie to 600 m2 powierzchni. Do budowy szopki wykorzystuje się ok. 120 figur o wysokości do 150 cm, drewnianych, gipsowych i z masy żywicznej, również wypchane zwierzęta oraz: wiatraki, młyny, studnie, szyby górnicze, domki, drewniane ogrodzenia itp. Najstarsze z nich liczą już ponad 100 lat. Scenerię żłóbka oświetlają setki żarówek. Tematyka tradycyjnie obejmuje motywy z życia św. Franciszka z Asyżu i nawiązuje do duchowości franciszkańskiej, a także do aktualnych wydarzeń z danego roku liturgicznego.

Panewnicka szopka ołtarzowa każdego roku przyciąga wielu pielgrzymów i obserwatorów. Odsłaniana jest w Wigilię Bożego Narodzenia podczas Pasterki i można ją oglądać do pierwszych dni lutego. W okresie bożonarodzeniowym organizowane są również adoracje stanowe oraz dla różnych grup, np. chórów i zespołów śpiewaczych, w których biorą udział katowiccy biskupi.

Obok tradycyjnego żłóbka w bazylice można również zwiedzać żłóbek ruchomy, skąd można przejść na teren ogrodu klasztornego do żłóbka, w którym atrakcją są żywe zwierzęta: kucyk, oślica, alpaki, bażanty, kaczki, kury, gołębie i świnki wietnamskie. /i.c.