Jej historia sięga początków chrześcijaństwa w Polsce, czyli 968 r., kiedy to utworzono pierwszą na ziemiach polskich diecezję poznańską, którą objął bp Jordan. Na wyspie zwanej Ostrów Tumski, otoczonej korytem Warty i Cybiny, została utworzona pierwsza siedziba biskupów polskich. Być może to tutaj Mieszko I przyjął chrzest.

Świątynia powstała w X wieku. Z czasów najstarszego budynku pochodzą grobowce, które znajdowały się w nawie głównej. Uznaje się, że byli w nich pochowani pierwsi władcy polscy – Mieszko I i Bolesław Chrobry. Wnętrze bazyliki archikatedralnej kryje wiele niezwykle cennych zabytków sztuki sakralnej. Ołtarz główny z przełomu XIV i XV wieku został wykonany przez wybitnych mistrzów śląskich. W świątyni można podziwiać także piękną barokową ambonę i chrzcielnicę, gotyckie stalle, renesansowe nagrobki rodziny Przecławskich oraz spiżowe płyty nagrobne. Na szczególną uwagę zasługuje Złota Kaplica. Znajdziemy tu pomnik Mieszka I i Bolesława Chrobrego (na zdjęciu) oraz sarkofag pierwszych władców. Kolejną wartą uwagi kaplicą jest dawna Kaplica Królewska, która była miejscem pochówku króla Przemysła II – wybitnego przedstawiciela wielkopolskiej linii Piastów. Ciekawostką jest także tzw. Miecz św. Piotra. Oryginał znajduje się w Muzeum Archidiecezjalnym, a kopia wisi na ścianie w prawej nawie katedry. Według legendy, jest to ten sam miecz, którym św. Piotr bronił Jezusa w Ogrodzie Oliwnym. Najprawdopodobniej jest to jednak nie miecz, a rzymski lub średniowieczny tasak, co nie umniejsza jego unikatowości, gdyż znajduje się w Poznaniu od 968 r.

Poznańska katedra jest również miejscem wiecznego spoczynku biskupów poznańskich, którzy zostali pochowani w podziemiach bazyliki. Możemy tam podziwiać również pozostałości pierwotnej katedry, które zostały odkryte w czasie badań archeologicznych.

Najstarsza w Polsce katedra jest milenijnym pomnikiem kultury chrześcijańskiej. W dokumencie podnoszącym ją do godności bazyliki mniejszej papież Jan XXIII nazwał ją Ozdobą Poznania. /ic