Na Powstanie złożyło się ponad 1200 bitew i potyczek. Dwa ważne starcia miały miejsce na obecnym terenie diecezji drohiczyńskiej. Siemiatycze i Węgrów na stałe wpisały się w historię powstania.

Bitwa Siemiatycka

Dwudniowa Bitwa Siemiatycka, która byłą jedną z większych bitew Powstania Styczniowego to wydarzenie, o którym pamiętają mieszkańcy i włodarze. W dniach, gdy przypadała rocznica bitwy, tj. 6 i 7 lutego, wiele osób odwiedziło związane z nią miejsca pamięci.

Przedstawiciele powiatu siemiatyckiego, podlaskiego Urzędu Marszałkowskiego i Parlamentu RP oraz Towarzystwa Przyjaciół Siemiatycz złożyli kwiaty na cmentarzu w Siemiatyczach przy Pomniku Powstańców oraz w Niemirowie, gdzie 4 lutego również doszło do potyczki Powstańców z wojskami rosyjskimi.

Także tancerze z Małego Podlasia, którzy nie tylko pięknie tańczą, ale też szanują i znają historię, byli na starym siemiatyckim cmentarzu, by oddać cześć tym, którzy walczyli o naszą wolność.

Z kolei 7 lutego odbyły się miejskie uroczystości z udziałem samorządowców i przedstawicieli szkół. Zanim uczniowie przyszli na cmentarz, wysłuchali wykładu Marka Gajewskiego z Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku o największych Bitwach Powstania Styczniowego. Młodzież ubogacona wiedzą przeszła na stary siemiatycki cmentarz. W tej części uroczystości uczestniczyli przedstawiciele władz samorządowych, duchowieństwa, poczty sztandarowe, Wojsko Polskie z reprezentacją WCR Bielsk Podlaski, przedstawiciele IPN Białystok, delegacje zakładów pracy, szkół i organizacji pozarządowych, w tym najstarszego lokalnego stowarzyszenia – Towarzystwa Przyjaciół Siemiatycz. Rys historyczny bitwy siemiatyckiej przedstawił Zdzisław Warpechowski – emerytowany nauczyciel historii i jej pasjonat. Kapłani przewodniczyli modlitwie w obrządku katolickim i prawosławnym. Na koniec przy pomniku złożono kwiaty i zapalono znicze.

Po południu 7 lutego mieszkańcy Siemiatycz i okolic przybyli do Siemiatyckiego Ośrodka Kultury na spotkanie z historią. Wiodła ich ciekawość, patriotyzm, poczucie obowiązku. Wśród słuchaczy były osoby w różnym wieku, przedstawiciele rożnych profesji, jak się okazało także goście z sąsiednich gmin, z Warszawy a nawet z USA. Osoby te podkreślały, że potrzebują odświeżenia wiedzy o Powstaniu Styczniowym i ciekawe są jego przebiegu na siemiatyckiej ziemi.

IPN Białystok wraz z Pocztą Polską, w ramach upamiętnienia 160. rocznicy Powstania Styczniowego, wydał serię okolicznościowych znaczków i kartek pocztowych na temat największych bitew i potyczek powstania na terenie województwa podlaskiego. Jeden znaczek poświęcono Bitwie Siemiatyckiej. Znaczek zaprezentował podczas spotkania w Siemiatyczach dyrektor IPN Białystok. O niezwykłym wydawnictwie opowiedziała też Barbara Strzymińska-Zdanewicz regionalny koordynator ds. filatelistyki z białostockiego oddziału Poczty Polskiej, która stworzyła rocznicowe znaczki, pocztówki i datowniki.

Znaczek, karta i folder dotyczące Bitwy Siemiatyckiej zostały przygotowane we współpracy i przy współfinansowaniu Siemiatyckiego Ośrodka Kultury i Burmistrza Siemiatycz. Ośrodek Kultury i Miasto były też współorganizatorami prelekcji.

Węgrów – polskie Termopile

Wspominamy dziś ofiarę bohaterskich powstańców sprzed 160 lat. Nie świętujemy klęski. Raczej patrzymy na piękne przykłady heroicznego męstwa, wielkiej miłości do Ojczyzny – powiedział bp Piotr Sawczuk w homilii wygłoszonej podczas Mszy św. celebrowanej 5 lutego w węgrowskiej bazylice.

Eucharystia wpisana była w program obchodów rocznicy Powstania Styczniowego. Dla Węgrowa jest to szczególne wydarzenie zapisane w dziejach miasta. Wieść o bohaterskiej bitwie rozegranej 3 lutego 1863 r., w której udział brało 400 kosynierów, rozeszła się szerokim echem nie tylko na terenach dzisiejszej Polski, ale również Europy.

Przybyłych do węgrowskiej bazyliki powitał miejscowy proboszcz, ks. prał. Leszek Gardziński. W homilii bp Piotr Sawczuk przypomniał kontekst Powstania Styczniowego, jego tragizm i ofiarę tysięcy osób, które zginęły bądź były represjonowane za podejmowanie wyzwoleńczych działań. Ich ofiara nie poszła jednak na marne. – Dobry przykład miłości do Ojczyzny, a często i cnót chrześcijańskich dali nam uczestnicy Powstania Styczniowego, o tyle dramatyczny, że dotknięty piętnem przegranej. Na ich mogiłach rosną jednak piękne kwiaty, a ich wspomnienie budzi w nas dziejową solidarność – powiedział biskup.

Na Mszę św. licznie przybyły poczty sztandarowe. Nie zabrakło przedstawicieli władz parlamentarnych, samorządowych oraz służb mundurowych. Oprawę muzyczną zapewnił chór parafialny oraz Miejska Orkiestra Dęta. Na zakończenie słowa wdzięczności wyraził burmistrz Węgrowa Paweł Marchela. Zarówno biskupowi jak i miejscowemu proboszczowi przekazano reprodukcję obrazu przedstawiającego bitwę pod Węgrowem.

Dalsza część uroczystości miała miejsce przy Kamieniu-Pomniku, gdzie pochowanych jest 66 powstańców. Tam wygłoszono okolicznościowe przemówienia. Głos zabrał burmistrz Węgrowa Paweł Marchela, wicemarszałek Senatu RP Michał Kamiński, posłowie na Sejm: Kamila Gasiuk-Pihowicz, Daniel Milewski, Czesław Mroczek, Krzysztof Tchórzewski oraz członek Zarządu Województwa Mazowieckiego Elżbieta Lanc. Został odczytany list skierowany przez Ministra Obrony Narodowej Mariusza Błaszczaka oraz od senator Marii Koc. Ks. prał. Leszek Gardziński odmówił modlitwę za poległych powstańców. Jest już tradycją, że tego dnia harcerze składają swoje przyrzeczenie. Zwieńczeniem uroczystości był apel pamięci oraz salwa honorowa.

Warto dodać, że senator Maria Koc wraz ze starostą powiatu węgrowskiego Ewą Besztak uczestniczyły tego samego dnia na pl. Józefa Piłsudskiego w Warszawie w uroczystości odsłonięcia na Grobie Nieznanego Żołnierza tablicy pamiątkowej poświęconej bitwie pod Węgrowem.

Węgrowskie obchody rozpoczęły się już 3 lutego. Tego dnia w Węgrowskim Ośrodku Kultury miała miejsce konferencja popularnonaukowa. Otwarto również wystawę zorganizowaną przez Muzeum Niepodległości zatytułowaną „Gorzka Chwała”. Wieczorem w sali widowiskowej WOK odbył się koncert „W hołdzie bohaterom Powstania Styczniowego” w wykonaniu artystów Filharmonii im. Romualda Traugutta w Warszawie.

Dzień później w Domu Gdańskim zaprezentowano makietę bitwy pod Węgrowem. Niewątpliwą atrakcją była rekonstrukcja bitwy. Jej inscenizacja odbyła się na ryku miejskim.

Szacuje się, ze w bitwie poległo od 66 do 128 Polaków i ok. 300 Rosjan. Bohaterski atak zatrzymał rosyjski najazd i pozwolił na odwrót głównych sił powstańczych. Bitwie nadano określenie „polskie Termopile”.