Diecezja sosnowiecka ma własne archiwum, które znajduje się w Będzinie-Syberce w budynkach parafii Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny i sanktuarium Polskiej Golgoty Wchodu. Archiwum ma charakter naukowo-kulturalny. Celem jego działalności jest służba Kościołowi i społeczeństwu poprzez nadzór, zarządzanie i kształtowanie zasobu archiwalnego stanowiącego dziedzictwo historii i kultury narodu oraz Kościoła.

Archiwizacja to misja

Archiwum realizuje swoje zadania i misję przede wszystkim poprzez przechowywanie i zabezpieczenie akt, udostępnianie materiałów archiwalnych osobom i instytucjom do tego upoważnionym. Dużą grupą korzystających z zasobu archiwum są m.in. genealodzy, poszukujący rodzinnych korzeni, prowadzący badania dotyczące pochodzenia i zaistniałych relacji swoich przodków. Zgromadzone i przechowywane w archiwum księgi metrykalne są cennym źródłem informacji.

– W naszym archiwum najstarszą księgą metrykalną z zapisem ochrzczonych jest tzw. dudka z parafii Szreniawa, obejmująca lata 1676-1735. Jednym z najstarszych dokumentów jest również księga z parafii Chechło z lat 1681-1747. Pisane są one w języku łacińskim. Zagłębie Dąbrowskie należało terytorialnie do zaboru rosyjskiego, stąd wiele ksiąg pisanych jest w języku rosyjskim. Ciekawą formę mają księgi, w których w sposób opisowy rejestrowano narodzonych – opowiada dyrektor archiwum ks. Tomasz Zmarzły.

Cenna współpraca

Archiwum współpracuje z wieloma instytucjami naukowymi, m.in. Instytutem Myśli Polskiej im. Wojciecha Korfantego w Katowicach. – Jest to instytucja kultury samorządu woj. śląskiego, powstała w 2019 r. Do zadań Instytutu należą m.in. prowadzenie prac badawczych, projektowych oraz sporządzanie dokumentacji konserwatorskich, tworzenie innowacyjnych programów animacji społeczno-kulturowej, edukacja kulturowa, organizowanie doskonalenia w zakresie organizowania i prowadzenia działalności kulturalnej, promocja i ochrona dziedzictwa kulturowego regionu, prowadzenie działalności wydawniczej, prowadzenie badań analizujących stan kultury oraz tworzenie sieci współpracy integrujących podmioty aktywne w sektorze kultury. Tego typu instytucje są bardzo potrzebne, by chronić dziedzictwo i ocalić od zapomnienia to, co jest przeszłością i historią – stwierdza pracownik Instytutu dr Robert Garstka.

Przekażmy papalia

Pracownicy archiwum propagują tradycje i przekazują wiedzę historyczną we współpracy z TVP3 oddział Katowice, gdzie wraz z Lidią Tarczyńską zrealizowane zostały programy w cyklu: Z historią w tle o górze św. Doroty, zagłębiowskim architekcie Józefie Stefanie Pomian-Pomianowskim i kapliczkach – „niemych świadkach życia i wiary” w krajobrazie naszych parafii.

Jedną z inicjatyw archiwum jest zbiórka pamiątek po Karolu Wojtyle – św. Janie Pawle II. W zbiorach instytucji już znajdują się bogato ilustrowane wycinkami z prasy Kroniki Pontyfikatu przekazane przez Witolda Wilczyńskiego z Będzina oraz kolekcja książek i pamiątek podarowanych przez Barbarę Horską z Dąbrowy Górniczej.

– W wielu domach znajdują się pamiątki związane z pontyfikatem św. Jana Pawła II, zdjęcia z pielgrzymek – także tej w Sosnowcu, książki, wiele osób w swych sercach nosi wspomnienia spotkań z tamtych lat. Zachęcam do przekazania wszystkiego, co związane jest ze św. Janem Pawłem II do naszego archiwum – mówi ks. Tomasz Zmarzły.