Wykonawcą numer jeden był ks. prał. Bogumił Karp, proboszcz rawskiej parafii Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny. Bez niego byłoby ciężko już na początku, gdy trzeba było podjąć decyzję: wchodzą w całościowy, generalny, trudny remont czy raczej będą odnawiać po kawałku. Ale i potem, gdy pojawiły się kolejne schody, np. obcięcie obiecanych funduszy. I gdy – dosłownie w przededniu przygotowywanych uroczystości dziękczynnych za pomyślne zakończenie remontu – trwały jeszcze ostatnie prace. Kruchta w kościele była malowana w piątek, a w sobotę rozpoczęły się świętowanie i dziękczynienie.

Na głęboką wodę

Gdy ks. Karp – z urodzenia Kurp – obejmował przed 6 laty parafię w Rawie, nie przyszedł tu z zadaniem wykonania remontu kościoła i kolegium. – Ale to było oczywiste, kwestią było tylko kiedy i jak – mówi. Kosztorys całościowego remontu opiewał na 25 mln zł. Takiej kwoty ani parafia, ani diecezja nie były w stanie wyłożyć.

Podpowiadano: róbcie etapami, rozłóżcie na lata, na dziesięciolecia. Jednak jako dawny ekonom diecezji łowickiej ks. Karp wiedział, że to najmniej korzystne, przy kolejnych pracach grozi bowiem dewastacją tego, co już się odnowiło. Remont – choćby częściowy – i tak musiał być przeprowadzony, bo stan więźby dachowej stwarzał niebezpieczeństwo zawalenia kolegium. Trzeba było ją wymienić.

Decyzję o skoku na głęboką wodę – czyli o jednym dużym remoncie – podjęto po dyskusji z radą parafialną i wysłuchaniu głosów parafian. Nie byłoby szans na ten remont bez możliwości skorzystania z funduszy unijnych. Wniosek o te środki za pierwszym razem odrzucono. Dopiero po odwołaniu można było odetchnąć: został przyjęty, i to jako jeden z najlepszych. Historyczne budynki mogły być ratowane.

Miasto kwarciane

Obiekty powstawały w latach świetności miasta, czyli od XIV wieku, gdy wzniesiono tu potężny zamek (dziś pozostały ruiny). Znaczenie Rawy w XVI wieku podkreślało to, że przechowywano tu skarb kwarciany, czyli fundusze na utrzymanie wojska Rzeczypospolitej. Rangi Rawie dodali też trzej pochodzący stąd bracia Wołuccy: Paweł – biskup kujawski, Filip – kasztelan i wojewoda rawski oraz Sebastian – rawski starosta. Wkrótce mieli jej dodać także sprowadzeni przez bp. Pawła Wołuckiego jezuici i ufundowane przez niego i jego sześciu braci kolegium jezuickie. Budowę gmachu kolegium i drewnianego kościoła zakończono w 1644 r., murowanego kościoła – w 1730 r. Najmłodszy z braci Wołuckich był przez kilka lat rektorem kolegium.

Umożliwiało ono dzieciom szlachty mazowieckiej karierę w rozwijającym się państwie.

Pięć minut

– Wykorzystaliśmy swoje pięć minut, bo to była ostatnia chwila – ocenia ks. Karp. – O ile wiem, w nowym rozdaniu funduszy unijnych będzie znacznie mniej środków na kulturę, ochronę zabytków, w centrum uwagi mają być nowe technologie. Dodatkowo środki najpewniej będą przyznawane w formie nie dotacji, lecz pożyczek. To by nas nie urządzało – mówi ks. Karp. – Bo jak zwrócić 22 mln?

Odrzucenie projektu nie było dla parafian jedyną trudną chwilą. Na początku, gdy okazało się, że muszą przygotować 7, a nie 3 mln zł tzw. wkładu własnego, mieli pokusę, żeby zrezygnować. Poprzedni urzędnicy w Urzędzie Marszałkowskim w Łodzi nagle zmienili zasady liczenia dotacji, którą rawska inicjatywa miała otrzymać. Prawdopodobnie chodziło o to, żeby z tej samej puli obdzielić więcej inicjatyw. Zbliżały się wybory samorządowe i każdy głos zadowolonego się liczył.

Ks. Karp zastrzega, że nie był sam, wokół miał sporo entuzjastów. Pan Robert jako fachowiec z branży budowlanej wspierał nie tylko radami, lecz także konkretną pomocą. Bez pana Tadeusza, właściciela firmy zajmującej się pracami kanalizacyjnymi, nie wiedzieliby, co zrobić z wodą spływającą z dachu.

KochamRawe.pl

Robert Stępowski, który od 10 lat prowadzi portal KochamRawe.pl , mówi półżartem, że nazwa jego portalu dobrze wpływa na mieszkańców Rawy. – Wcześniej mieli problemy z mówieniem „kocham”, a tym bardziej Rawę. Z pobłażaniem odnosili się do takich deklaracji. Teraz, po latach, mówią: tak, też kochamy Rawę! – opowiada.

Uważa jednak, że mieszkańcy Rawy w ogóle mają problem z identyfikacją z małą ojczyzną. Lokalny patriotyzm dla wielu kończy się wraz z wyjazdem na studia, do Warszawy czy Łodzi, bo często już tu nie wracają.

– Plac Piłsudskiego po remoncie kolegium wygląda świetnie – przyznaje Stępowski. Będzie dobrze wpływać na samopoczucie mieszkańców. Jednak nie do końca chodzi o wyremontowanie centrum, a o to, żeby ono żyło. Przy pl. Piłsudskiego nie ma restauracyjek, a po godz. 17, po zamknięciu urzędu miasta, okolica zamiera.

Teraz, gdy Rawa zaczyna ładnie wyglądać, identyfikacja mieszkańców z miastem będzie zapewne jeszcze większa.

Oferta kulturalna

Na parterze kolegium – czyli tak jak dawniej, ale w jakich warunkach! – znajduje się biblioteka miejska dla dzieci. Na pierwszym piętrze, jak dotychczas, są plebania i salka konferencyjna. Na poddaszu, gdzie wcześniej hulał wiatr, teraz pojawiły się pokoje gościnne dla młodzieży przyjeżdżającej na rekolekcje, a nawet ferie.

Wiatr hulał także w piwnicy-graciarni – teraz znajdą się tam pomieszczenia, w których będą się odbywać spotkania wspólnoty parafialnej. Nowe pomieszczenia, które powstały w kolegium, nazwano Centrum Spotkań i Dialogu.

Wniosek o unijną dotację parafianie zatytułowali: „Rewitalizacja [itd.] w celu rozszerzenia oferty kulturalnej parafii”. – Nasz projekt dotyczył kultury, bo przecież utworzyliśmy muzeum, odnowiliśmy świątynię, w której będzie można wysłuchać koncertów m.in. na odnowionych organach, a w Centrum Spotkań i Dialogu będą się odbywać spotkania, wystawy, projekcje – mówi ks. Karp.

Korona zza belki

W muzeum znajdującym się w północnej emporze kościoła można obejrzeć zabytkowe kielichy mszalne i bogato zdobione szaty, które po zmianach na Soborze Watykańskim II nie są już używane w czasie liturgii. – Mamy m.in. naczynia liturgiczne z przełomu XV i XVI wieku, a ciekawostką jest korona związana z królem Janem Kazimierzem, odnaleziona za jedną z belek w czasie remontu – zaznacza ks. Karp. Zwraca też uwagę na dwie gabloty, które nie są historycznymi rarytasami, ale są istotne dla parafii, bo związane ze św. Stanisławem Papczyńskim – obok Jana Chryzostoma Paska to najbardziej znana postać spośród tych, które pobierały nauki w rawskim kolegium. Kolejną taką postacią jest ks. Wacław Zienkowski, dawny rawski proboszcz i dziekan, związany z AK. Pomagał m.in. w ucieczce więźniów z obozu jenieckiego, który Niemcy założyli w 1939 r. w rawskim parku. Gdy trafił do obozu w Sachsenhausen, miał szansę ocaleć, ale poszedł z parafianami na śmierć.

Kościół żywy

Jak wspomniano, ostatnie poprawki były w piątek, a w sobotę rozpoczęły się świętowanie i dziękczynienie za odremontowanie kolegium. – W niedzielę przyszło kilka tysięcy ludzi – cieszy się ks. Karp. – Chodzili, zwiedzali. Trwał piknik. Fantastyczna atmosfera!

Ale nie jest tak, że budowa jest zamknięta i już. Mimo wszystko nie udało się zebrać wkładu własnego – parafia wzięła 2,5 mln zł kredytu na 5 lat. – Nadal zbieramy pieniądze, staramy się o refundację – przyznaje proboszcz.

Ks. Karp marzy o tym, żeby kościół, parafia i odrestaurowane kolegium tętniły życiem. By kościół – poza wymiarem liturgicznym – stał się miejscem spotkań kulturalnych. Nie ma zamiaru zamykać wyremontowanego kolegium na cztery spusty.

– Do kościoła chodzi u nas ok. 18 proc. mieszkańców. Chciałbym, żeby Centrum Spotkań i Dialogu służyło także dialogowi z pozostałymi 82 proc. – mówi. – Usłyszą, że dzieje się coś ciekawego, przyjdą i może zostaną...