Obecni byli przedstawiciele władz państwowych i samorządowych, służb konsularnych i dyplomatycznych, formacji mundurowych, duchowieństwa, organizacji kresowych i kombatanckich, potomkowie żołnierzy AK oraz mieszkańcy Wrocławia.

Honorowym gościem uroczystości był Włodzimierz Ruśkiewicz, ps. „Ryś”. W chwili wybuchu Powstania Warszawskiego miał 14 lat i należał do Szarych Szeregów. Był członkiem Harcerskiej Poczty Polowej.

Osobistą refleksją z okazji 82. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego podzielił się prof. Stanisław Ułaszewski, prezes Okręgu Dolnośląskiego Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej.

– Powinniśmy wznieść się ponad wszelkie podziały i okazać wdzięczność oraz szacunek tym, którzy walczyli w Powstaniu Warszawskim – żołnierzom bohaterskiej Armii Krajowej i harcerzom Szarych Szeregów. To było pokolenie, które pokazało Polakom, jak uczestniczyć w patriotycznej, historycznej sztafecie wolności, jak poświęcić dla Polski zdrowie, młodość, a bardzo często także życie – mówił prof. Ułaszewski.

Podkreślił również: – Powstanie Warszawskie dobitnie udowodniło światu, że jeśli chodzi o sprawę wolności, Polacy zapłacą za nią najwyższą cenę, bez kompromisu. Taką cenę zapłacili Powstańcy Warszawscy, którzy swoją krwią obmyli prawie wszystkie ulice Warszawy. To było legendarne pokolenie Kolumbów, wychowane na książkach Henryka Sienkiewicza.

Prof. Ułaszewski przypomniał postać 12-letniego kaprala Witolda Modelskiego „Warszawiaka”, pierwowzoru pomnika Małego Powstańca. Odnosząc się do współczesnych dyskusji wokół udziału dzieci w powstaniu, przywołał słowa piosenki „Orzeł Biały”: „Nie chciał nikt, żeby dzieci walczyły (...), lecz powstrzymać ich nikt nie miał siły”.

– Trudno wyobrazić sobie traumę tych najmłodszych Powstańców Warszawskich, którzy często musieli patrzeć na śmierć swoich bliskich i znajomych. Taka tragiczna sytuacja spotkała naszego wrocławianina, powstańca warszawskiego, kpt. Stanisława Wołczaskiego, który jako 14-latek był świadkiem śmierci swojego ojca i musiał go pochować w gruzach rozwalonego domu – mówił prof. Ułaszewski. Dodał: – Dzisiaj jest okazja, by okazać szacunek najmłodszym, 12-16-letnim Powstańcom Warszawskim. Były Orlęta Lwowa, Orlęta Grodna, ale były też Orlęta Warszawy.

Prezes ŚZŻAK podkreślał, że do powstania przyjmowano osoby od 17. roku życia, jednak wielu młodych ludzi zawyżało swój wiek, by wziąć udział w walce. Przypomniał postać śp. Marii Downarowicz, ps. „Myszka”, a także dorosłych bohaterów powstania, m.in. śp. o. Michała, dominikanina, oraz profesorów Uniwersytetu Wrocławskiego.

– Powstanie Warszawskie było największą bitwą miejską II wojny światowej. Był to bój nie tylko o wyzwolenie stolicy spod okupacji niemieckiej, ale także o to, jaka będzie Polska i czyja będzie po zakończeniu II wojny światowej. Taki był głęboki sens Powstania Warszawskiego – podkreślił prof. Ułaszewski, dodając, że trwają starania o budowę pomnika Armii Krajowej we Wrocławiu.

Do idei budowy pomnika nawiązał również Kamil Dworaczek, dyrektor Oddziału IPN we Wrocławiu: – Dla wielu warszawiaków i powstańców Wrocław, Dolny Śląsk oraz Ziemie Zachodnie stały się drugim domem. To tutaj spędzili całe życie i tutaj znaleźli miejsce wiecznego spoczynku. To pokazuje, że Warszawa i Powstanie Warszawskie są w pewnym sensie częścią historii Wrocławia – mówił.

Podczas uroczystości wręczono wysokie odznaczenia ŚZŻAK – Medale 35-lecia Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej oraz medale pamiątkowe „Wierni Akowskiej Przysiędze”, przyznawane za wybitne zasługi w pielęgnowaniu pamięci i tradycji AK oraz za działalność patriotyczną.

Modlitwę za powstańców warszawskich poprowadzili duchowni Kościoła katolickiego, prawosławnego, ewangelicko-augsburskiego i greckokatolickiego. Uroczystość zakończyła się złożeniem wieńców i kwiatów przy pomniku.

Wojskową Asystę Honorową wystawiło Centrum Szkolenia Wojsk Inżynieryjnych i Chemicznych im. gen. Jakuba Jasińskiego we Wrocławiu.

Organizatorami uroczystości byli: Dolnośląski Urząd Wojewódzki we Wrocławiu, wrocławski oddział Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz Okręg Dolnośląski Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej.