Św. Maksymilian nie używał pojęcia „konsekracja”. Mówił i pisał o „poświęceniu”, „uświęceniu”, „ubóstwieniu”. Doskonale wyraził, czym jest konsekracja w „initium” znanego stwierdzenia: „Totus primo Deo” – Najpierw cały dla Boga. Św. Maksymilian konsekrację ujmował całościowo – w szerokim sensie, nie zawężając jej do życia zakonnego. Konsekracja wynika bowiem z daru chrztu św. Swoją „teorię” na ten temat wyłożył w bardzo krótkim dokumencie – w „Dyplomiku MI”, w którym określił kolejne stopnie „poświęcenia” (konsekracji). Konsekracja nie jest aktem jednorazowym, lecz permanentnym procesem stawania się Bożym: stawania się Niepokalanej. Konsekrowany to człowiek zdążający do Boga – przez Niepokalaną – aż do zatracenia samego siebie; do stania się „Jej bezgranicznie, nieodwołalnie, na zawsze (...) jakby Nią samą”. Taki jest ideał Rycerstwa Niepokalanej (MI).

W „Dyplomiku MI” o. Kolbe kładzie silny nacisk na nawracanie, które stanowi jeden z głównych celów Rycerstwa Niepokalanej oraz jeden z głównych aspektów poświęcenia się Bogu – przez Niepokalaną. Nie ma konsekracji bez nawrócenia. W rozumieniu chrześcijańskim oznacza to zawrócenie z „szerokiej drogi” tego świata, wyrwanie się z „niewoli ziemi egipskiej”, czyli radykalną zmianę swojego życia i ofiarowanie go Bogu. „Metanoia oznacza zatem nie tylko zerwanie z grzechem – Niepokalana ich nie popełniła – ale przede wszystkim zwrócenie się ku Bogu na sposób Niepokalanej, poprzez całkowite zawierzenie siebie, przez nieustanne «fiat»”. Takie nawrócenie dokonuje się we wnętrzu człowieka.

Drugim etapem konsekracji człowieka w ujęciu kolbiańskim jest uświęcenie. Jeśli nawrócenie niesie ze sobą aspekt negatywny (nie będę grzeszył), to uświęcenie jest pozytywne (będę święty). Ono także zostało wpisane w „Dyplomik” jako jeden z głównych celów MI. Rozwija je zacytowane już stwierdzenie: „Totus primo sibi et sic totus omnibus ex superabundantia”, czyli: Najpierw cały dla Boga, a potem z owego „przepełnienia” Bogiem – cały dla wszystkich. Św. Maksymilian nieustannie postulował: „Rycerstwo niech przesiąknie wszystko i w duchu zdrowym uleczy, wzmocni i rozwinie dla większej chwały Bożej przez Niepokalaną i dla dobra ludzkości”.

Werbalną ekspozycją konsekracji jest „Akt Poświęcenia się NMP”; stanowi on swoiste „vademecum”. Św. Maksymilian zwraca się do Niepokalanej z modlitwą-prośbą, błagając Ją, aby go „całego i zupełnie za rzecz i własność swoją przyjąć raczyła i uczyniła (...) wraz ze wszystkimi władzami duszy i ciała, z całym (...) życiem, śmiercią i wiecznością”, cokolwiek Jej się podoba, aby „w Jej niepokalanych i najmiłościwszych rękach stał się użytecznym narzędziem do zaszczepienia i jak najsilniejszego wzrostu Jej chwały w tylu zbłąkanych i obojętnych duszach, a w ten sposób do jak największego rozszerzenia błogiego Królestwa Najświętszego Serca Jezusowego” i dodaje: „Albowiem, gdzie Ty wejdziesz, tam łaskę nawrócenia i uświęcenia wypraszasz”.

Konsekracja życia oznacza zatem całkowite „zatopienie się” w konsekracji Maryi, z Jej nieodwołalnym „fiat”, które swoją moc czerpie z posłuszeństwa Syna Człowieczego. Dla św. Maksymiliana Niepokalana jest doskonałym obrazem poświęcenia: cała piękna i cała święta. Konsekrowana. Niewiasta z Apokalipsy. Żywa Ikona Stwórcy. Dzięki Niej, „odnowiwszy obraz zbrukany w jego dawnej godności, Słowo zjednoczyło go z Bożym Pięknem” (Paul Evdokimov).

Metanoia, uświęcenie i poświęcenie się Niepokalanej prowadzą na szczyt konsekracji, którym jest ubóstwienie. Oznacza ono w istocie „niebo” w duszy ludzkiej już tu, na ziemi. Według św. Maksymiliana, ubóstwienie tego rodzaju możliwe jest w Niepokalanej i przez Niepokalaną. Ubóstwienie osiąga się przez bezgraniczne oddanie się Niepokalanej, stanie się Jej narzędziem; więcej nawet – Nią samą: „pełną łaski”, w pełni konsekrowaną. „To najistotniejszy warunek” – podkreśla o. Kolbe. Bo „o tyle będzie Ona działała przez nich, o ile będą Jej. Więc nic nie może pozostać z nich. Muszą być bezgranicznie Jej”. Kiedy już niczego z nich nie będzie w nich, wtedy ich dusze dostąpią stanu ubóstwienia.

Ubóstwienie to zamierzone apogeum rozwoju duchowego człowieka i główny cel MI, którego istota jest bardziej wewnętrzna (MI 1, MI ja) niż zewnętrzna. O. Kolbe z rezerwą odnosił się do tworzenia kół MI (MI 2) oraz „administracji” okołorycerskiej, zalecając, aby „za to MI 1 rozwijać”.

Wspomniane cztery wymiary życia duchowego – nawrócenie, uświęcenie, poświęcenie się Najświętszej Maryi Pannie, ubóstwienie – składają się na w miarę kompletny opis istoty życia konsekrowanego, wynikającego z sakramentu chrztu św., a propagowanego przez o. Maksymiliana.