Co wyobrażamy sobie najczęściej, kiedy słyszymy słowo „szlachta”? Zapewne pojawia się przed naszymi oczami dworek szlachecki, majątek, dużo ludzi pracujących w polu na rzecz swojego pana, a samych szlachciców, często oczyma wyobraźni widzimy zasiadających przy suto zastawionym stole i bawiących się prawie nieustannie…

No cóż, jeszcze do 9 listopada, m.in. w Muzeum Miedzi w Legnicy, mamy okazję skonfrontować nasze wyobrażenia o życiu szlachty z udokumentowaną jej rzeczywistością. „Rycerze wolności, strażnicy praw. Szlachta na Śląsku w średniowieczu i czasach nowożytnych” – pod takim tytułem została przygotowana ekspozycja, będąca częścią polsko-niemieckiego projektu. Podzielony jest on na trzy części i zlokalizowany oprócz Legnicy w Görlitz i Muzeum Uniwersytetu Wrocławskiego. W Legnicy wzrok mogą przyciągać np. niezwykle rozbudowane drzewa genealogiczne, reprezentujące historię najważniejszych śląskich rodów książęcych i szlacheckich. Wzrok pań może przykuwać eksponowana garderoba czy obuwie szlachcianek, a także prezentacja kultury i obyczajów panujących w tych rodach.

Możemy tutaj dowiedzieć się, że rody szlacheckie na przestrzeni wieków były bardzo zintegrowane z ziemią, którą zamieszkiwały z wydarzeniami i przemianami historycznymi, w których brały udział, a także o ich ofiarności, patronatach i mecenatach nad dziełami sztuki, muzyki, literatury czy architektury. Okazuje się, że wiele naszych kościołów swoje powstanie, wystrój, wyposażenie zawdzięcza szlacheckim fundatorom.

– Może warto wspomnieć, że 15 z 42 lokalizacji zbiorów pochodzi z terenu diecezji legnickiej – mówi dyrektor muzeum Andrzej Niedzielenko. – Mieliśmy już z tej okazji kilka wycieczek parafialnych, które przyjechały zobaczyć wypożyczony z parafii eksponat czy eksponaty. Swoje pozytywne wrażenia pozostawili m.in. w Księdze Gości – dodał.

Oglądając wystawę, warto zatrzymać się dłużej przy tej części, która mówi o spoglądaniu szlachty w przyszłość i to wieczną przyszłość. Pytany o to dyrektor muzeum, mówi: – Ten niezwykły wątek, przypominający o przemijalności życia i potrzebie dobrego przygotowania się do śmierci, widać m.in. w drukowanych i przechowywanych na dworach poradnikach „dobrego umierania” („Ars moriendi”). Mamy też eksponowane kazania pogrzebowe, mowy pośmiertne – to wszystko pokazuje, jak bardzo zaczęto zwracać uwagę na to, że „dobra śmierć” zależy od „dobrego życia”. Niemałe znaczenie miał także sam obrządek pogrzebowy i to, co po nim zostawało: ozdobne trumny, całuny, chorągwie, elementy rycerskiego stroju itp. A dalej figuralne przedstawienie postaci zmarłego, nagrobki, epitafia... to wszystko przypominało o oczekiwaniu zmarłych na Sąd Ostateczny, a zarazem było zachętą do modlitwy w ich intencji – mówi dyrektor Niedzielenko.

Informacje szczegółowe znajdziemy na stronach Muzeum Miedzi w Legnicy: www.muzeum-miedzi.art.pl. Zapraszam także do osobistego oglądania tej wystawy, która może stać okazją do refleksji i modlitwy za naszych zmarłych z okazji zbliżającego się Dnia Zadusznego.