Synod Biskupów jest instytucją stosunkowo młodą w Kościele. Utworzył go papież Paweł VI 15 września 1965 r. Obecny Kodeks Prawa Kanonicznego stanowi, że „Synod Biskupów jest zebraniem biskupów, wybranych z różnych regionów świata, którzy zbierają się w określonych terminach, ażeby pobudzać ścisłą łączność między Biskupem Rzymu i biskupami, jak również temuż Biskupowi Rzymskiemu świadczyć pomoc swoją radą w celu zachowania i wzrostu wiary oraz obyczajów, a także zachowania i umocnienia dyscypliny kościelnej, i rozważenia problemów związanych z działalnością Kościoła w świecie” (KPK 342).

W „Niedzieli” o Synodzie Biskupów znajdziemy bardzo wiele informacji. W „Aspektach” zaś pragniemy przypomnieć wkład naszych pasterzy w dzieło Synodu Biskupów.

Ojciec synodalny bp Wilhelm Pluta

Pierwszym biskupem z naszej diecezji, który wziął udział w Synodzie Biskupów, był bp Wilhelm Pluta. Uczestniczył on w 5. Zwyczajnym Zgromadzeniu Ogólnym Synodu Biskupów, który odbył się w Rzymie w dniach od 26 września do 25 października 1980 r. Tematem tego zgromadzenia była „Rodzina przedmiotem i podmiotem misji”. Po zakończeniu tego zgromadzenia synodu papież Jan Paweł II opublikował adhortację apostolską „Familiaris consortio”.

Na sesję synodu bp Pluta został wydelegowany przez Konferencję Episkopatu Polski. Było to wielkie wyróżnienie dla samego bp. Pluty, ale i dla całej naszej diecezji, w której ten świątobliwy biskup pełnił swoją posługę. W Polsce bp Pluta dał się poznać jako oddany i gorliwy duszpasterz rodzin i małżeństw. Na synod bp Pluta przyjechał bardzo sumiennie przygotowany. Pierwszy raz zabrał głos na synodzie już 29 września 1980 r. Bp Pluta mówił o wychowaniu, samowychowaniu oraz formacji ascetycznej małżonków. Podczas swojego wystąpienia zaprezentował temat tylko w zarysie, zaś szczegółowe opracowanie złożył w sekretariacie synodu. Drugi raz biskup gorzowski wystąpił na synodzie 14 października. Mówił o propozycjach ojców synodalnych zgłoszonych w grupie językowej. Sam zresztą uczestniczył w pracach grupy językowej łacińskiej, na której głos zabierał aż czterokrotnie. Doświadczenie bp Pluty z synodu oraz własne przemyślenia zawarł w drugim tomie swojego dzieła pastoralnego „W trosce o życie wewnętrzne”. Sługa Boży bardzo nalegał, aby postanowienia tego synodu znalazły jak najszybciej swoje zastosowanie w naszej diecezji.

Ojciec synodalny bp Paweł Socha

Drugim w kolejności biskupem z naszej diecezji, który uczestniczył w Synodzie Biskupów, jest bp Paweł Socha. Bp Socha uczestniczył w 8. Zwyczajnym Zgromadzeniu Ogólnym Synodu Biskupów, który obradował w Rzymie w dniach od 30 września do 28 października 1990 r. Tematem tego zgromadzenia była „Formacja kapłańska we współczesnym świecie”. Owocem tego zgromadzenia Synodu Biskupów była adhortacja apostolska „Pastores dabo vobis”, którą ogłosił Jan Paweł II.

Temat kapłaństwa pod rozważania synodalne zaproponowali sami świeccy, którzy byli ekspertami poprzedniego Zgromadzenia Ogólnego Synodu, który obradował nad tematem powołania świeckich w Kościele. Na synod o kapłaństwie pojechała z Polski bardzo silna reprezentacja: obok naszego bp. Pawła Sochy także kard. Henryk Gulbinowicz, bp Stanisław Szymecki, bp Stanisław Nowak oraz z nominacji papieskiej bp Henryk Muszyński i ks. Stanisław Kur. Papież powołał także audytorów z Polski: ks. prof. Waleriana Słomkę, ks. prof. Tadeusza Fitycha i s. Krystynę Dębowską. Doświadczenie bp. Pawła Sochy, który był przewodniczącym Komisji Episkopatu Polski ds. Duchowieństwa, a także wieloletnim profesorem i rektorem seminaryjnym, było bardzo ważne. Doświadczenie tego synodu bardzo szybko znalazło oddźwięk w naszej diecezji. Nasze Wyższe Seminarium Duchowne w Paradyżu jako jedno z pierwszych w Polsce zastosowało w praktyce wymagania adhortacji „Pastores dabo vobis”.

W tej sesji synodu uczestniczyło aż 230 ojców synodalnych. Podczas synodu miały miejsce wydarzenia ogromnej wagi. Ojcowie synodalni nie tylko mówili o tematyce następnego synodu czy skierowali orędzia do różnych Kościołów świata. Podczas tego Zgromadzenia Synodu papież Jan Paweł II ogłosił Kodeks Kanonów Kościołów Wschodnich. Ten kodeks był przygotowywany przez ponad sześćdziesiąt lat i właśnie na synodzie został ogłoszony. Z tego prawa korzysta aż 21 Kościołów wschodnich pozostających we wspólnocie z Ojcem Świętym.

Ojciec synodalny bp Józef Michalik

Obecny metropolita przemyski abp Józef Michalik uczestniczył także w obradach Synodu Biskupów, jeszcze będąc biskupem gorzowskim. Bp Michalik uczestniczył w 1. Specjalnym Zgromadzeniu Synodu Biskupów, który obradował w Rzymie w dniach od 28 listopada do 14 grudnia 1991 r. 1. Specjalne Zgromadzenie Synodu Biskupów poświęcone było Europie. W tym przypadku dokument posynodalny został opublikowany dopiero w 2003 r., po zakończeniu 2. Specjalnego Zgromadzenia Synodu Biskupów poświęconego Europie z 1999 r. Dokument „Ecclesia in Europa” podsumowujący te dwie sesje wydał Jan Paweł II.

Bp Michalik nie tylko uczestniczył w Zgromadzeniu Specjalnym Synodu, ale został także przez Jana Pawła II mianowany członkiem grupy roboczej przy Sekretariacie Synodu. Pierwsze spotkanie grupy roboczej miało miejsce w Rzymie już w sierpniu 1990 r. Bp Michalik, wspominając ten czas, mówił: „Podczas prac grupy roboczej wracała jak echo myśl Ojca Świętego, że ten synod powinien stać się godziną «wymiany darów» między bratnimi Kościołami wschodniej i zachodniej Europy. Z czym przybędzie na swój synod wyrosła z chrześcijańskich korzeni Europa? Europa umiała w przeszłości podzielić się zdobyczami Ewangelii także z innymi kontynentami”.

W tej sesji synodu uczestniczyło 139 ojców synodalnych. Po raz pierwszy od czasu ustanowienia instytucji Synodu Biskupów pasterze Kościoła w Europie – ze Wschodu i Zachodu – mogli się spotkać razem w takiej grupie. Z Polski, obok biskupów, udział w synodzie wzięli także kapłani i świeccy: prof. Stanisław Grygiel, dr Jacek Gleba, prof. Kazimierz Czapliński, o. prof. Stanisław Nagy, o. Hauke-Ligowski, o. Pacyfik Dydycz i ks. prof. Stanisław Wielgus. Uczestniczyli oni w pracach synodalnych jako eksperci.

Dzieło Synodu Biskupów przynosi wielkie owoce w życiu całego Kościoła. Ogłaszane na zakończenie poszczególnych sesji i zgromadzeń synodalnych adhortacje apostolskie stały się dokumentami milowymi we współczesnych dziejach Kościoła. W jakiś sposób doświadczenie naszego Kościoła diecezjalnego, reprezentowanego przez naszych biskupów, znalazło swoje odbicie w tych tekstach. Adhortacje „Familiaris consortio”, „Pastores dabo vobis” czy „Ecclesia in Europa” mają zatem także odrobinę naszego, zielonogórsko-gorzowskiego doświadczenia wiary.