Dyrektor kolbuszowskiej biblioteki Andrzej Jagodziński zaznacza: „to bezcenne źródło do opracowań bibliografii proboszczów, ale i właścicieli Kolbuszowej, szczególnie, że miasto nasze nie ma zbyt wielu dokumentów dotyczących historii”.

Biblioteki parafialne

Po wprowadzeniu chrześcijaństwa parafie stawały się ośrodkami kultury w społeczeństwie. To właśnie przy parafiach gromadzono pierwsze zbiory książek i w ten sposób powstawały biblioteki parafialne. Ich rozkwit przypadł na wiek XVI. Jeszcze dwa lata temu badanie zasobu biblioteki parafii kolegiackiej pw. Wszystkich Świętych w Kolbuszowej możliwe było tylko na podstawie informacji zawartych w aktach wizytacji z lat 1604 – 1764 i w inwentarzu parafii sporządzonym w roku 1792. W kwietniu 2011 r. w jednym z pomieszczeń miejscowej plebanii odnaleziono 428 książek, w tym aż 176 starodruków. Są to ogromnie cenne znaleziska, ale wymagają zabezpieczenia, opracowania i oczywiście odpowiednich warunków przechowywania. Ważne jest, aby mogły służyć całemu społeczeństwu. W tej sytuacji proboszcz parafii kolbuszowskiej ks. Lucjan Szumierz w porozumieniu z Opiekunem Naukowym Kolegiaty Wszystkich Świętych w Kolbuszowej ks. dr. Sławomirem Zychem zdecydował się na przekazanie zabytkowego księgozbioru w depozyt Miejskiej i Powiatowej Bibliotece Publicznej w Kolbuszowej. Uroczyste przekazanie w depozyt zabytkowego księgozbioru miało miejsce 25 stycznia 2012 r. w MiPBP w Kolbuszowej.

Starodruki kolbuszowskie

Obecnie, starodruki po odkażeniu w odpowiednich warunkach, umieszczone są w specjalnie przygotowanym pomieszczeniu, gdzie będą opracowywane i digitalizowane, aby w przyszłości zainteresowani mogli przez Internet obejrzeć każdą książkę, a nawet każdą stronę. Księgozbiór tak cenny nie może być udostępniony bez ograniczeń wszystkim zainteresowanym.

Ciekawostką jest, że wśród odnalezionych pozycji, tylko cztery to brewiarze rzymskie, oczywiście potrzebne do sprawowania liturgii. „O wiele wartościowszą grupę dzieł stanowią pozycje, które pomocne były miejscowym duchownym w sprawowaniu posługi duszpasterskiej” – zaznaczył w odczycie z okazji przekazania depozytu Krzysztof Haptaś.

„Wśród owych 172 starodruków, odliczając wspomniane powyżej brewiarze, znalazły się 22 książki z wieku XVI (najstarsza pozycja pochodzi z roku 1527; są to statuty prowincji gnieźnieńskiej arcybiskupa Jana Łaskiego, drukowane przez Macieja Scharffenbergera), 55 z XVII i 60 z XVIII wieku (najmłodsza pozycja pochodzi z roku 1796; są to Kazania adwentowe o sądzie ostatecznym i postne o męce Chrystusowey pióra ks. Fortunata Opełczyńskiego, wytłoczone w drukarni paulinów w Częstochowie) oraz 35 o nieustalonym na obecnym etapie badań, czasie wydania” – pisze Krzysztof Haptaś w „Zwiastowaniu”. Kłopoty ze stwierdzeniem daty powstania tych woluminów spowodowane są zniszczeniami stron tytułowych i okładek.

Odnalezione starodruki w większości powstały w języku łacińskim (99), ale i w języku polskim (69) i kilka w języku niemieckim (5).

Smaczki biblioteki parafialnej

Kolbuszowska biblioteka parafialna jest prawdziwą perełką wśród zbiorów bibliotecznych także ze względu na pozostałe pozycje, wśród których są np. drukowane we Lwowie Żywoty świętych ks. Piotra Skargi czy Nowy Testament w tłumaczeniu ks. Jakuba Wujka wydrukowany w Lipsku w 1830 r., ale także utwory świeckie o różnorodnej tematyce, m.in. Wszystkie dzieła polskie Jana Kochanowskiego, wydrukowane w Przemyślu w 1857 r. i wiele, wiele innych. Na uwagę zasługują także piękne oprawy dzieł, często powstałe w słynnych introligatorniach.

Słowem – kolbuszowska biblioteka parafialna czeka na dokładne badanie i opracowanie, aby mogła zachwycać w pełni swoim blaskiem i mądrością.

Przy pisaniu artykułu korzystałam z artykułu Krzysztofa Haptasia [w:] Zwiastowanie. Pismo Diecezji Rzeszowskiej. R. 20 (2011) Nr 4; s.141-147.